Trong bối cảnh cải cách hành chính mạnh mẽ, vấn đề "biên chế suốt đời" đang trở thành tâm điểm chú ý của hàng triệu viên chức trên cả nước. Theo lộ trình tại Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức, một bước ngoặt lớn trong chế độ làm việc của viên chức sẽ chính thức được áp dụng từ ngày 01/01/2020.

Viên chức ký kết hợp đồng làm việc theo quy định mới (ảnh minh họa)

Lộ trình chấm dứt chế độ "biên chế suốt đời" từ 01/01/2020

Theo quy định tại Dự thảo sửa đổi Điều 25 của Luật Viên chức 2010 hiện hành, kể từ ngày Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 có hiệu lực (dự kiến 01/01/2020), tất cả các trường hợp tuyển dụng mới sẽ không còn chế độ hợp đồng không xác định thời hạn ngay từ đầu.

Cụ thể, các trường hợp chưa thực hiện hợp đồng làm việc không xác định thời hạn sẽ phải thực hiện ký kết hợp đồng xác định thời hạn. Điều này nhằm tạo ra cơ chế cạnh tranh lành mạnh, nâng cao trách nhiệm và hiệu quả làm việc của đội ngũ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập.

"Kể từ ngày Luật này có hiệu lực, tất cả các trường hợp viên chức được tuyển dụng mới phải ký kết hợp đồng làm việc xác định thời hạn, trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định của pháp luật."

Những trường hợp ngoại lệ được ký hợp đồng không xác định thời hạn

Mặc dù chủ trương chung là chuyển sang hợp đồng có thời hạn, tuy nhiên Dự thảo vẫn giữ lại "cánh cửa" cho 03 nhóm đối tượng đặc thù được ký kết hợp đồng làm việc không xác định thời hạn (thường được gọi là biên chế suốt đời):

• Viên chức đã ký hợp đồng không xác định thời hạn trước ngày 01/01/2020: Những người đã vào ngành và xác lập chế độ này trước mốc thời gian thay đổi sẽ được bảo lưu quyền lợi.
• Cán bộ, công chức chuyển thành viên chức: Theo quy định về điều động, luân chuyển cán bộ.
• Viên chức tại vùng đặc biệt khó khăn: Những người đã thực hiện xong hợp đồng làm việc xác định thời hạn tại các đơn vị sự nghiệp công lập ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn sẽ được xem xét chuyển sang hợp đồng không xác định thời hạn để khuyến khích gắn bó lâu dài.

Các quy định mới nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức (ảnh minh họa)

Chế độ tập sự và các quy định chuyển tiếp quan trọng

Bên cạnh hình thức hợp đồng, quy định về tập sự cũng là nội dung đáng lưu ý. Tại khoản 2 Điều 27 Luật Viên chức 2010 quy định:

"Thời gian tập sự từ 03 tháng đến 12 tháng và phải được quy định trong hợp đồng làm việc."

Ngoài ra, theo Điều 20 Nghị định 29/2012/NĐ-CP, chế độ tập sự là một phần bắt buộc để viên chức làm quen với môi trường công tác và vị trí việc làm. Đối với trường hợp cụ thể của người lao động đã ký hợp đồng xác định thời hạn từ ngày 01/8/2019, do mốc thời gian này vẫn trước ngày 01/01/2020, nên sau khi hoàn thành hợp đồng xác định thời hạn, họ vẫn thuộc diện được chuyển sang hợp đồng không xác định thời hạn theo quy định chuyển tiếp.

Lưu ý quan trọng: Tại thời điểm tháng 10/2019, các nội dung này vẫn đang nằm trong Dự thảo và chờ Quốc hội thông qua chính thức. Viên chức cần theo dõi sát sao các văn bản hướng dẫn thi hành để đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình.