Vấn đề tặng cho quyền sử dụng đất giữa anh chị em cùng cha khác mẹ thường gây ra nhiều thắc mắc về nghĩa vụ tài chính. Liệu mối quan hệ này có được pháp luật công nhận là "anh chị em ruột" để hưởng các chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ hay không? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các quy định pháp lý mới nhất tính đến tháng 09/2022.

Khái niệm "anh chị em ruột" dưới góc độ pháp lý

Hiện nay, trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, chưa có một định nghĩa riêng biệt và cụ thể giải thích thế nào là anh ruột, chị ruột, em ruột. Tuy nhiên, dựa trên thực tiễn xét xử và tinh thần kế thừa từ các văn bản pháp lý quan trọng, khái niệm này đã được làm rõ.

Cụ thể, theo tinh thần của Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19/10/1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, khái niệm "anh ruột, chị ruột, em ruột" được hiểu bao gồm:

• Anh, chị, em cùng cha cùng mẹ;
• Anh, chị, em cùng cha khác mẹ;
• Anh, chị, em cùng mẹ khác cha.

Như vậy, theo quy định này, mối quan hệ giữa bạn và em gái cùng cha khác mẹ hoàn toàn được công nhận là quan hệ anh, em ruột thịt trước pháp luật. Đây là tiền đề quan trọng để áp dụng các chính sách miễn giảm thuế và lệ phí khi thực hiện giao dịch tặng cho bất động sản.

Quy định về miễn lệ phí trước bạ khi tặng cho đất giữa anh chị em

Lệ phí trước bạ là khoản phí mà người nhận tài sản phải nộp khi đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng với cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, đối với các giao dịch trong gia đình, Nhà nước có chính sách miễn trừ cụ thể.

Căn cứ theo quy định tại khoản 10 Điều 10 Nghị định 10/2022/NĐ-CP về lệ phí trước bạ (có hiệu lực từ ngày 01/03/2022), các trường hợp sau được miễn lệ phí trước bạ:

"10. Nhà, đất nhận thừa kế hoặc là quà tặng giữa: Vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng, mẹ chồng với con dâu; cha vợ, mẹ vợ với con rể; ông nội, bà nội với cháu nội; ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại; anh, chị, em ruột với nhau nay được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất."

Do anh chị em cùng cha khác mẹ được xác định là anh chị em ruột, nên khi tặng cho đất cho nhau, người nhận sẽ được miễn 100% lệ phí trước bạ.

Chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân đối với bất động sản tặng cho

Bên cạnh lệ phí trước bạ, thuế thu nhập cá nhân (TNCN) cũng là một khoản thuế đáng kể trong giao dịch bất động sản. Thông thường, thu nhập từ nhận quà tặng là bất động sản phải chịu thuế suất 10% trên phần giá trị vượt quá 10 triệu đồng.

Tuy nhiên, theo khoản 4 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, thu nhập được miễn thuế bao gồm:

"4. Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản giữa vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi; cha chồng, mẹ chồng với con dâu; cha vợ, mẹ vợ với con rể; ông nội, bà nội với cháu nội; ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại; anh, chị, em ruột với nhau."

Vì vậy, giao dịch tặng cho đất giữa anh chị em cùng cha khác mẹ cũng thuộc đối tượng được miễn thuế thu nhập cá nhân theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007.

Hồ sơ và thủ tục để được hưởng ưu đãi thuế, lệ phí

Mặc dù được miễn thuế và lệ phí, nhưng các bên vẫn phải thực hiện thủ tục kê khai với cơ quan thuế để được xác nhận miễn trừ. Để chứng minh mối quan hệ anh chị em cùng cha khác mẹ, các bên cần chuẩn bị các giấy tờ sau:

• Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất: Phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định.
• Giấy khai sinh: Của cả người tặng và người nhận để chứng minh có cùng một người cha.
• Sổ hộ khẩu hoặc xác nhận cư trú: (Lưu ý bối cảnh năm 2022 vẫn sử dụng các giấy tờ này để đối chiếu quan hệ huyết thống).
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ/Sổ hồng): Bản gốc và bản sao công chứng.

Sau khi có đủ hồ sơ, các bên nộp tại Văn phòng đăng ký đất đai để thực hiện thủ tục sang tên và nộp hồ sơ khai thuế, lệ phí tại cơ quan thuế địa phương.

Kết luận: Pháp luật Việt Nam luôn dành những ưu đãi đặc biệt cho các giao dịch dân sự mang tính chất gia đình, huyết thống. Việc công nhận anh chị em cùng cha khác mẹ là anh em ruột không chỉ phù hợp với đạo lý truyền thống mà còn đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân trong việc dịch chuyển tài sản giữa những người thân thiết.