Từ ngày 01/7/2024, hệ thống tiền lương của Việt Nam đã bước vào một giai đoạn chuyển đổi quan trọng. Dù chưa thể thực hiện ngay 05 bảng lương mới theo vị trí việc làm do các điều kiện khách quan, nhưng việc tăng mức lương cơ sở lên 2,34 triệu đồng/tháng theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP chính là bước đệm cần thiết trước khi chính thức bãi bỏ hệ số lương.

Lý do tất yếu phải bãi bỏ hệ số lương hiện nay

Theo tinh thần của Nghị quyết 27-NQ/TW, việc duy trì cách tính lương dựa trên mức lương cơ sở nhân với hệ số đã bộc lộ nhiều bất cập kéo dài hàng thập kỷ. Cụ thể:

• Chưa phản ánh đúng giá trị thực: Công thức tính lương hiện tại không thể hiện được giá trị thực tế của sức lao động trên thị trường.
• Tính bình quân chủ nghĩa: Bảng lương theo hệ số còn mang nặng tính cào bằng, chưa phân hóa rõ rệt theo vị trí việc làm, trách nhiệm và áp lực của từng chức danh lãnh đạo.
• Thiếu động lực cống hiến: Mức lương hiện hưởng trong nhiều trường hợp chưa đảm bảo nhu cầu sống cơ bản, dẫn đến khó khăn trong việc thu hút và giữ chân nhân tài trong khu vực công.

Cơ cấu tiền lương mới: Minh bạch và công bằng hơn

Khi chính thức bãi bỏ hệ số lương, tiền lương của cán bộ, công chức, viên chức sẽ được tính theo con số tuyệt đối, dựa trên vị trí việc làm và chức vụ đảm nhiệm. Cơ cấu mới sẽ bao gồm:

"Lương cơ bản (chiếm khoảng 70% tổng quỹ lương) + phụ cấp (chiếm khoảng 30% tổng quỹ lương). Ngoài ra, bổ sung thêm quỹ tiền thưởng bằng khoảng 10% tổng quỹ tiền lương của năm, không bao gồm phụ cấp."

Việc thiết kế 05 bảng lương mới (02 bảng lương cho công chức, viên chức và 03 bảng lương cho lực lượng vũ trang) sẽ đảm bảo nguyên tắc: Tiền lương mới không thấp hơn tiền lương hiện hưởng. Đây là cam kết mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước nhằm bảo vệ quyền lợi cho người lao động trong khu vực công.

Tầm nhìn dài hạn về quan hệ tiền lương

Không chỉ dừng lại ở việc thay đổi con số, cải cách lần này còn hướng tới việc mở rộng quan hệ tiền lương từ 1 - 2,34 - 10 lên mức 1 - 2,68 - 12. Mục tiêu cốt lõi là đưa tiền lương khu vực công tiệm cận dần với khu vực doanh nghiệp, tạo sự công bằng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đội ngũ cán bộ, công chức trong thời đại mới.

Tóm lại, việc bãi bỏ hệ số lương không đơn thuần là thay đổi kỹ thuật tính toán, mà là một cuộc cách mạng về tư duy quản lý nhân sự, lấy hiệu quả công việc và vị trí việc làm làm thước đo giá trị lao động chính xác nhất.