Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, chính thức thay thế cho Thông tư 200/2014/TT-BTC vốn đã quen thuộc với giới kế toán trong hơn một thập kỷ qua. Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là cập nhật văn bản mà còn phản ánh tư duy quản lý tài chính hiện đại, phù hợp với bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.

Bước ngoặt mới trong quản trị tài chính doanh nghiệp

Thông tư 99/2025/TT-BTC tập trung hướng dẫn chi tiết về chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản, phương pháp ghi sổ và đặc biệt là cách thức lập, trình bày Báo cáo tài chính. Đối tượng áp dụng bao gồm tất cả các doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực và thành phần kinh tế, tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất và minh bạch.

Quy định về đơn vị tiền tệ: Linh hoạt nhưng chặt chẽ

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất nằm tại Điều 4 Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định về đơn vị tiền tệ trong kế toán. Theo đó:

"1 - “Đơn vị tiền tệ trong kế toán” là Đồng Việt Nam (ký hiệu quốc gia là “đ”; ký hiệu quốc tế là “VND") được dùng để ghi sổ kế toán, lập và trình bày Báo cáo tài chính của doanh nghiệp."

Tuy nhiên, pháp luật cũng mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp có hoạt động đặc thù. Tại khoản 2 Điều 4, doanh nghiệp có thể chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ nếu đáp ứng các tiêu chí về ảnh hưởng đến giá bán và chi phí sản xuất. Điều này đặc biệt có lợi cho các doanh nghiệp FDI hoặc doanh nghiệp xuất nhập khẩu quy mô lớn.

Ví dụ thực tế về lựa chọn đơn vị tiền tệ

Giả sử một doanh nghiệp sản xuất linh kiện điện tử tại Khu công nghệ cao, 90% doanh thu đến từ xuất khẩu và niêm yết bằng USD, đồng thời nguyên vật liệu chính cũng nhập khẩu và thanh toán bằng USD. Theo khoản 3 Điều 4, doanh nghiệp này hoàn toàn có cơ sở để lựa chọn USD làm đơn vị tiền tệ kế toán để phản ánh chính xác bản chất kinh tế của các giao dịch.

Tính nhất quán và trách nhiệm pháp lý

Pháp luật nhấn mạnh tính ổn định trong kế toán. Tại khoản 4 Điều 4, sau khi đã xác định đơn vị tiền tệ, doanh nghiệp không được tự ý thay đổi trừ khi có biến động cực lớn về hoạt động kinh doanh. Điều này nhằm ngăn chặn việc thao túng số liệu tài chính thông qua chênh lệch tỷ giá.

Việc chuyển đổi từ Thông tư 200/2014/TT-BTC sang Thông tư 99/2025/TT-BTC đòi hỏi đội ngũ kế toán phải cập nhật kiến thức ngay lập tức để đảm bảo tính tuân thủ và tránh các rủi ro về thuế cũng như pháp lý trong tương lai.