Việc chuẩn hóa trình độ đội ngũ cán bộ cơ sở luôn là ưu tiên hàng đầu trong cải cách hành chính. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng đôi khi nảy sinh những bất cập do sự chồng chéo giữa các văn bản quy phạm pháp luật. Mới đây, Bộ Nội vụ đã ban hành Thông tư 04/2022/TT-BNV nhằm tháo gỡ những "điểm nghẽn" về trình độ đào tạo của công chức xã, đặc biệt là đối với chức danh tư pháp - hộ tịch.

Sửa đổi quan trọng về trình độ chuyên môn nghiệp vụ

Tại Điều 1 Thông tư 04/2022/TT-BNV, Bộ Nội vụ đã sửa đổi điểm c khoản 1 Điều 1 Thông tư 13/2019/TT-BNV. Quy định mới về tiêu chuẩn trình độ được trích dẫn cụ thể như sau:

"c) Trình độ chuyên môn nghiệp vụ: Tốt nghiệp đại học trở lên của ngành đào tạo phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của từng chức danh công chức cấp xã, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định cụ thể tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn nghiệp vụ từ trung cấp trở lên đối với công chức làm việc tại các xã: miền núi, vùng cao, biên giới, hải đảo, xã đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn."

Điểm mới đáng chú ý nhất chính là cụm từ "trừ trường hợp pháp luật có quy định khác". Đây không chỉ là một sự bổ sung về mặt câu chữ mà còn là chìa khóa để giải quyết sự mâu thuẫn pháp lý tồn tại bấy lâu nay.

Hóa giải mâu thuẫn với Luật Hộ tịch

Trước khi có sự điều chỉnh này, các địa phương thường gặp lúng túng khi tuyển dụng công chức tư pháp - hộ tịch. Theo quy định cũ tại Thông tư 13/2019/TT-BNV, công chức xã bắt buộc phải có trình độ đại học trở lên. Tuy nhiên, tại khoản 2 Điều 72 Luật Hộ tịch 2014 lại quy định:

"Công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã phải có trình độ từ trung cấp luật trở lên và đã được bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch."

Sự vênh nhau giữa một văn bản dưới luật (Thông tư) và một văn bản luật (Luật Hộ tịch 2014) đã gây ra nhiều khó khăn trong việc áp dụng. Với việc bổ sung quy định loại trừ, Thông tư 04/2022/TT-BNV đã chính thức thừa nhận tính ưu tiên của các quy định chuyên ngành, giúp thống nhất hệ thống pháp luật.

Lời khuyên cho người lao động và cơ quan tuyển dụng

Việc nới lỏng này không đồng nghĩa với việc hạ thấp tiêu chuẩn, mà là sự linh hoạt cần thiết để phù hợp với đặc thù của từng ngành nghề và địa bàn. Đối với những người đang có ý định thi tuyển vào vị trí công chức xã, cần lưu ý:

• Kiểm tra kỹ quy định của UBND cấp tỉnh đối với các vùng đặc thù (miền núi, hải đảo...).
• Đối với chức danh Tư pháp - Hộ tịch, trình độ Trung cấp Luật vẫn là cánh cửa mở nếu đáp ứng đủ điều kiện bồi dưỡng nghiệp vụ theo Luật Hộ tịch 2014.
• Luôn cập nhật các văn bản mới nhất vì quy định về cán bộ, công chức thường xuyên được hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn.

Thông tư 04/2022/TT-BNV có hiệu lực thi hành kể từ ngày 23/5/2022, đánh dấu một bước tiến trong việc đồng bộ hóa các quy định về quản lý cán bộ tại Việt Nam.