Ngày 17/07/2017, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ban hành Quyết định 31/2017/QĐ-TTg quy định về tiêu chí, danh mục ngành, lĩnh vực thực hiện chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần. Đây được xem là bước đi đột phá nhằm đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập trong giai đoạn 2017 - 2020.

03 tiêu chí bắt buộc để thực hiện cổ phần hóa

Theo quy định tại Điều 2 Quyết định 31/2017/QĐ-TTg, một đơn vị sự nghiệp công lập muốn chuyển sang mô hình công ty cổ phần phải đáp ứng đồng thời các điều kiện khắt khe sau:

• Tự chủ tài chính: Đơn vị phải tự bảo đảm được toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên trong năm gần nhất hoặc có khả năng tự bảo đảm sau khi chuyển đổi. Đây là tiêu chí quan trọng nhất để chứng minh đơn vị có thể tồn tại độc lập trên thị trường.
• Phù hợp danh mục: Phải thuộc danh mục các ngành, lĩnh vực được phép cổ phần hóa theo quy định.
• Chất lượng dịch vụ: Phải có phương án cụ thể để tiếp tục cung cấp dịch vụ công với chất lượng tốt, không làm gián đoạn hoặc giảm sút lợi ích của người dân.

"Đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện chuyển thành công ty cổ phần khi đáp ứng đồng thời các tiêu chí: 1. Tự bảo đảm được toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên... 2. Thuộc danh mục chuyển thành công ty cổ phần... 3. Có phương án tiếp tục cung cấp dịch vụ với chất lượng tốt."

Danh mục 20 ngành, lĩnh vực thực hiện chuyển đổi

Tại Điều 3 Quyết định 31/2017/QĐ-TTg, Chính phủ đã liệt kê chi tiết các lĩnh vực mà Nhà nước sẽ nắm giữ dưới 50% vốn điều lệ hoặc không giữ cổ phần. Các lĩnh vực tiêu biểu bao gồm:

• Hạ tầng đô thị: Khai thác, sản xuất nước sạch; Thoát nước và xử lý nước thải; Vệ sinh môi trường; Chiếu sáng công cộng.
• Dịch vụ tư vấn: Lập quy hoạch đô thị, kế toán, kiểm toán, thẩm định giá, nghiên cứu thị trường.
• Giao thông vận tải: Quản lý bảo trì đường bộ, đường thủy; Quản lý bến tàu, bến xe; Kiểm định phương tiện giao thông; Đào tạo và sát hạch lái xe.
• Kinh doanh và dịch vụ: Quản lý bất động sản, chợ, trung tâm thương mại; Kinh doanh nhà khách, dịch vụ lưu trú; Phát triển hạ tầng khu công nghiệp.

Lộ trình thực hiện và trách nhiệm của các Bộ, ngành

Việc triển khai Quyết định 31/2017/QĐ-TTg đòi hỏi sự quyết liệt từ các cơ quan chủ quản. Theo Điều 4 Quyết định 31/2017/QĐ-TTg, các Bộ trưởng và Chủ tịch UBND cấp tỉnh phải rà soát và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt danh mục đơn vị cổ phần hóa ngay trong quý IV năm 2017.

Đối với các trường hợp đặc thù mà Nhà nước cần nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, cơ quan chủ quản phải có báo cáo giải trình cụ thể để Thủ tướng xem xét. Đây là cơ chế linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo sự kiểm soát của Nhà nước đối với các dịch vụ công thiết yếu.

Quyết định này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/09/2017, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc giảm bớt gánh nặng ngân sách và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh trong cung ứng dịch vụ công tại Việt Nam.