Việc sửa đổi Hiến pháp là một sự kiện chính trị - pháp lý đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước chuyển mình trong công tác tổ chức bộ máy Nhà nước và hệ thống chính trị. Căn cứ theo Nghị quyết 203/2025/QH15, Hiến pháp 2013 đã có những thay đổi cốt lõi nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn của đất nước trong giai đoạn mới.

1. Sửa đổi quy định liên quan đến Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Một trong những điểm mới nổi bật là việc làm rõ vị thế của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị. Theo quy định mới tại Điều 9, Mặt trận không chỉ là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân mà còn là bộ phận cấu thành không thể tách rời của hệ thống chính trị, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc...

Bên cạnh đó, các tổ chức như Công đoàn, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên... giờ đây được xác định rõ là các tổ chức chính trị - xã hội trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, hoạt động thống nhất dưới sự chủ trì của Mặt trận.

2. Công đoàn Việt Nam là đại diện duy nhất của người lao động ở cấp quốc gia

Tại Điều 10, vai trò của Công đoàn Việt Nam đã được nâng tầm. Quy định mới khẳng định Công đoàn là đại diện duy nhất của người lao động ở cấp quốc gia trong các quan hệ lao động và quan hệ quốc tế về công đoàn. Điều này giúp tập trung nguồn lực và tạo sự thống nhất trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đoàn viên và người lao động.

3. Bỏ quyền trình dự án luật của cơ quan trung ương các tổ chức thành viên

Nhằm tinh gọn quy trình lập pháp, khoản 1 Điều 84 đã được điều chỉnh. Theo đó, quyền trình dự án luật trước Quốc hội chỉ còn tập trung ở Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và cơ quan trung ương của các tổ chức chính trị - xã hội, thay vì mở rộng đến tất cả các tổ chức thành viên của Mặt trận như trước đây.

4. Sửa đổi quy định liên quan đến đơn vị hành chính

Đây là thay đổi mang tính đột phá về tổ chức chính quyền địa phương. Điều 110 quy định các đơn vị hành chính của nước ta sẽ được tổ chức thành hai cấp: cấp tỉnh (tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương) và các đơn vị hành chính dưới tỉnh do luật định. Mô hình này hướng tới sự tinh gọn, hiệu quả trong quản lý hành chính nhà nước.

5. Quốc hội quyết định việc thành lập, giải thể đơn vị hành chính

Quy trình thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính giờ đây sẽ tuân theo trình tự, thủ tục do Quốc hội quy định. Việc lấy ý kiến Nhân dân địa phương vẫn là yêu cầu bắt buộc, nhưng thẩm quyền quyết định cuối cùng và khung pháp lý thực hiện được tập trung hóa để đảm bảo tính thống nhất trên toàn quốc.

6. Thủ tướng có thể chỉ định Chủ tịch UBND tỉnh sau sáp nhập

Để đảm bảo sự ổn định của bộ máy chính quyền trong giai đoạn chuyển tiếp, Nghị quyết 203/2025/QH15 cho phép Thủ tướng Chính phủ chỉ định Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND tại các tỉnh, thành phố hình thành sau sắp xếp. Đây là cơ chế đặc biệt nhằm kiện toàn nhanh chóng đội ngũ lãnh đạo, đảm bảo hoạt động quản lý nhà nước không bị gián đoạn.

Những sửa đổi này không chỉ hoàn thiện khung pháp lý về tổ chức bộ máy mà còn khẳng định quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng một hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.