Việc đảm bảo chất lượng và duy trì tuổi thọ cho các công trình xây dựng luôn là bài toán hóc búa đối với các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng. Với sự ra đời của Nghị định 46/2015/NĐ-CP, hành lang pháp lý về quản lý chất lượng và bảo trì công trình đã được kiện toàn, mang lại những thay đổi tích cực và thực chất. Dưới đây là 7 điểm nổi bật nhất mà các cá nhân, tổ chức cần đặc biệt lưu ý.

1. Phân định rạch ròi trách nhiệm của chủ đầu tư và các nhà thầu

Một trong những điểm mấu chốt để nâng cao chất lượng công trình chính là việc xác định rõ "ai làm việc gì" và "ai chịu trách nhiệm". Tại Điều 4 Nghị định 46/2015/NĐ-CP, Chính phủ đã quy định rất cụ thể:

• Chủ đầu tư: Đóng vai trò hạt nhân, có trách nhiệm tổ chức quản lý chất lượng phù hợp với quy mô, nguồn vốn và hình thức giao thầu. Chủ đầu tư không thể "khoán trắng" cho nhà thầu mà phải có cơ chế kiểm soát chặt chẽ.
• Nhà thầu: Phải tự quản lý chất lượng các công việc mình thực hiện. Đặc biệt, nhà thầu chính hoặc tổng thầu phải chịu trách nhiệm liên đới về chất lượng công việc của các nhà thầu phụ.

Trích Điều 4: "Chủ đầu tư có trách nhiệm tổ chức quản lý chất lượng công trình phù hợp với hình thức đầu tư, hình thức quản lý dự án, hình thức giao thầu, quy mô và nguồn vốn đầu tư trong quá trình thực hiện đầu tư xây dựng công trình theo quy định của Nghị định này."

2. Chuẩn hóa trình tự quản lý chất lượng thi công xây dựng

Để tránh tình trạng thi công tùy tiện, Điều 23 Nghị định 46/2015/NĐ-CP đã thiết lập một quy trình kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu đầu vào đến khi bàn giao. Chất lượng phải được kiểm soát xuyên suốt từ vật liệu, thiết bị cho đến các bước chạy thử và nghiệm thu cuối cùng.

Các bước quan trọng bao gồm: Giám sát thi công của chủ đầu tư, giám sát tác giả của nhà thầu thiết kế, thí nghiệm đối chứng và kiểm định xây dựng. Việc tuân thủ đúng trình tự này giúp phát hiện sớm các sai sót, giảm thiểu rủi ro lãng phí và mất an toàn.

3. Cải cách mạnh mẽ, đơn giản hóa thủ tục nghiệm thu

Nhằm giảm bớt gánh nặng giấy tờ cho doanh nghiệp, Điều 27 Nghị định 46/2015/NĐ-CP cho phép gộp nhiều công việc xây dựng vào cùng một biên bản nghiệm thu. Điểm mới đáng chú ý là việc loại bỏ biên bản nghiệm thu nội bộ của nhà thầu - một thủ tục vốn được coi là rườm rà trước đây.

Ngoài ra, chủ đầu tư có thể tổ chức nghiệm thu từng phần hoặc nghiệm thu có điều kiện đối với các công trình có tồn tại nhỏ nhưng không ảnh hưởng đến khả năng chịu lực và công năng sử dụng. Điều này giúp đẩy nhanh tiến độ đưa công trình vào khai thác.

4. Linh hoạt trong việc lập hồ sơ hoàn thành công trình

Theo quy định tại Điều 33 Nghị định 46/2015/NĐ-CP, hồ sơ hoàn thành công trình phải bao gồm 3 thành phần chính: Hồ sơ chuẩn bị đầu tư, hồ sơ khảo sát/thiết kế và hồ sơ quản lý chất lượng thi công. Điểm thuận lợi là nếu các hạng mục trong cùng một dự án hoàn thành cùng lúc, chủ đầu tư có thể lập một bộ hồ sơ chung cho toàn bộ dự án, thay vì phải tách lẻ từng hạng mục.

5. Quy định chi tiết 10 nội dung bắt buộc trong quy trình bảo trì

Bảo trì không chỉ là sửa chữa khi hỏng hóc mà là một quy trình khoa học. Khoản 1 Điều 38 Nghị định 46/2015/NĐ-CP đã liệt kê 10 nội dung bắt buộc phải có trong quy trình bảo trì, từ thông số kỹ thuật, tần suất kiểm tra đến chỉ dẫn phương pháp sửa chữa và đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh môi trường.

6. Kiên quyết phá dỡ công trình khi có dấu hiệu nguy hiểm

An toàn tính mạng con người là trên hết. Điều 44 Nghị định 46/2015/NĐ-CP quy định rõ: Khi công trình xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm, không đảm bảo an toàn cho việc sử dụng, chủ sở hữu hoặc người quản lý phải thực hiện ngay các biện pháp ngăn chặn, khoanh vùng và trong trường hợp cần thiết phải tiến hành phá dỡ để tránh thảm họa.

7. Cơ chế xử lý sự cố công trình kịp thời và minh bạch

Khi xảy ra sự cố, việc báo cáo và giải quyết phải được thực hiện nhanh chóng theo quy định của pháp luật. Nghị định 46/2015/NĐ-CP yêu cầu các bên liên quan phải giữ nguyên hiện trường (trừ trường hợp cứu hộ) và phối hợp với cơ quan chức năng để giám định nguyên nhân, xác định trách nhiệm và khắc phục hậu quả.

Tóm lại, việc nắm vững các quy định tại Nghị định 46/2015/NĐ-CP không chỉ giúp các doanh nghiệp xây dựng tuân thủ đúng pháp luật mà còn là chìa khóa để nâng cao uy tín, chất lượng và hiệu quả kinh tế cho mỗi công trình.