Trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam ngày càng phát triển, việc hiểu rõ bản chất của các công cụ đầu tư là vô cùng quan trọng. Một trong những câu hỏi cơ bản nhưng thường gây tranh cãi là: Cổ phiếu có phải là hàng hóa không? Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần soi chiếu dưới lăng kính của nhiều văn bản pháp luật khác nhau.

Cổ phiếu có thực sự là một loại hàng hóa theo quy định pháp luật?

Dưới góc độ pháp lý, cổ phiếu được công nhận là một loại hàng hóa đặc biệt. Điều này được thể hiện nhất quán qua các quy định tại Luật Thương mại 2005, Bộ luật Dân sự 2015 và đặc biệt là Luật Giá 2023.

Cụ thể, tại khoản 2 Điều 3 Luật Thương mại 2005 quy định:

Hàng hóa bao gồm: a) Tất cả các loại động sản, kể cả động sản hình thành trong tương lai; b) Những vật gắn liền với đất đai.

Trong khi đó, Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015 xác định tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Cổ phiếu, với tư cách là một loại chứng khoán, chính là một loại tài sản (giấy tờ có giá hoặc dữ liệu điện tử xác nhận quyền sở hữu).

Đáng chú ý, theo quy định mới nhất tại khoản 1 Điều 4 Luật Giá 2023:

Hàng hóa là tài sản có thể trao đổi, mua, bán trên thị trường, có khả năng thỏa mãn nhu cầu của con người, bao gồm các loại động sản và bất động sản.

Vì cổ phiếu là tài sản được giao dịch, mua bán công khai trên thị trường chứng khoán nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận (thỏa mãn nhu cầu đầu tư), nên hoàn toàn có thể khẳng định cổ phiếu là một loại hàng hóa đặc biệt.

Thị giá cổ phiếu và những yếu tố "vô hình" chi phối

Khi đã xác định cổ phiếu là hàng hóa, thì giá trị của nó khi mua đi bán lại được gọi là thị giá (giá thị trường). Khác với các loại hàng hóa thông thường, giá cổ phiếu không chỉ phụ thuộc vào giá trị nội tại của doanh nghiệp mà còn chịu tác động mạnh mẽ bởi các yếu tố ngoại vi:

• Quy luật cung cầu: Đây là yếu tố tiên quyết. Khi số lượng người muốn mua lớn hơn người muốn bán, giá cổ phiếu sẽ tăng và ngược lại.
• Kết quả kinh doanh: Một doanh nghiệp có lợi nhuận tăng trưởng đều đặn sẽ tạo niềm tin cho nhà đầu tư, thúc đẩy thị giá đi lên.
• Tâm lý đám đông: Thị trường chứng khoán thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi tâm lý hưng phấn hoặc hoảng loạn của nhà đầu tư trước các tin tức kinh tế, chính trị.

Hiểu đúng về giá trần, giá sàn và giá tham chiếu

Để đảm bảo thị trường vận hành ổn định, pháp luật về chứng khoán quy định các biên độ dao động giá trong một ngày giao dịch. Nhà đầu tư cần nắm vững các thuật ngữ sau:

1. Giá tham chiếu: Là mức giá làm cơ sở để tính toán giá trần và giá sàn. Tại sàn HOSE và HNX, giá tham chiếu thường là giá đóng cửa của ngày giao dịch gần nhất trước đó.

2. Giá trần (Ceiling Price): Là mức giá cao nhất mà bạn có thể đặt lệnh mua hoặc bán trong ngày. Công thức tính thường là: Giá trần = Giá tham chiếu + (Giá tham chiếu x Biên độ dao động).

3. Giá sàn (Floor Price): Là mức giá thấp nhất trong ngày giao dịch. Công thức tính: Giá sàn = Giá tham chiếu - (Giá tham chiếu x Biên độ dao động).

Việc quy định biên độ này giúp ngăn chặn những cú sốc giá quá lớn, bảo vệ nhà đầu tư trước những biến động cực đoan của thị trường.

Lời khuyên cho nhà đầu tư

Hiểu rõ cổ phiếu là một loại hàng hóa giúp nhà đầu tư có cái nhìn khách quan hơn về việc định giá và giao dịch. Tuy nhiên, vì đây là "hàng hóa đặc biệt" có tính rủi ro cao, việc trang bị kiến thức về Luật Chứng khoán 2019 và các quy định liên quan là điều kiện tiên quyết để bảo vệ tài sản của chính mình.

Nếu bạn đang gặp vướng mắc về các quy định giao dịch hoặc tranh chấp phát sinh trên thị trường chứng khoán, hãy tham khảo ý kiến từ các chuyên gia pháp lý để có phương án xử lý tối ưu nhất.