Ngày 18/09/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định 112/2020/NĐ-CP quy định về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức. Văn bản này chính thức có hiệu lực từ ngày 20/09/2020, thay thế cho các quy định cũ tại Nghị định 34/2011/NĐ-CP và Nghị định 27/2012/NĐ-CP. Đây được xem là một bước tiến lớn trong việc hoàn thiện thể chế về quản lý cán bộ, đảm bảo tính nghiêm minh nhưng cũng đầy tính nhân văn của pháp luật Việt Nam.

Bãi bỏ hình thức hạ bậc lương đối với công chức lãnh đạo, quản lý

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 7 Nghị định 112/2020/NĐ-CP chính là sự phân hóa rõ rệt các hình thức kỷ luật giữa các nhóm đối tượng công chức. Cụ thể:

• Đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý: Vẫn duy trì 04 hình thức kỷ luật gồm: Khiển trách; Cảnh cáo; Hạ bậc lương; Buộc thôi việc.
• Đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý: Các hình thức kỷ luật bao gồm: Khiển trách; Cảnh cáo; Giáng chức; Cách chức; Buộc thôi việc.

Như vậy, kể từ ngày 20/09/2020, hình thức hạ bậc lương sẽ không còn được áp dụng đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý. Thay vào đó, các hình thức như giáng chức hoặc cách chức sẽ được áp dụng để đảm bảo tính tương xứng với trách nhiệm của người đứng đầu.

Trích dẫn Điều 7 Nghị định 112/2020/NĐ-CP:
"3. Áp dụng đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý:
a) Khiển trách;
b) Cảnh cáo;
c) Giáng chức;
d) Cách chức;
đ) Buộc thôi việc."

Quyền lợi mới cho nam giới đang nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi

Pháp luật về kỷ luật năm 2020 đã thể hiện sự bình đẳng giới sâu sắc khi bổ sung đối tượng nam giới vào nhóm chưa xem xét xử lý kỷ luật. Theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Nghị định 112/2020/NĐ-CP, các trường hợp chưa xem xét kỷ luật bao gồm:

• Đang trong thời gian nghỉ hàng năm, nghỉ chế độ, nghỉ việc riêng được phép.
• Đang điều trị bệnh hiểm nghèo, mất khả năng nhận thức hoặc ốm nặng điều trị nội trú.
• Nữ giới đang mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
• Đặc biệt: Nam giới (trong trường hợp vợ chết hoặc vì lý do khách quan, bất khả kháng khác) đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Việc bổ sung này giúp các cán bộ, công chức là nam giới trong hoàn cảnh đặc biệt có thời gian ổn định cuộc sống gia đình trước khi đối mặt với các quy trình kỷ luật hành chính.

Các trường hợp được miễn trách nhiệm kỷ luật

Bên cạnh các trường hợp chưa xem xét, Điều 4 Nghị định 112/2020/NĐ-CP cũng quy định rõ 04 trường hợp được miễn trách nhiệm kỷ luật, bao gồm:

1. Được cơ quan có thẩm quyền xác nhận tình trạng mất năng lực hành vi dân sự khi có hành vi vi phạm.
2. Phải chấp hành quyết định của cấp trên theo quy định của Luật Cán bộ, công chức.
3. Vi phạm trong tình thế cấp thiết, do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo quy định của Bộ luật Dân sự khi thi hành công vụ.
4. Cán bộ, công chức, viên chức có hành vi vi phạm đến mức bị xử lý kỷ luật nhưng đã qua đời.

Nguyên tắc xử lý kỷ luật: Nghiêm minh và đúng pháp luật

Tại Điều 2 Nghị định 112/2020/NĐ-CP, Chính phủ nhấn mạnh nguyên tắc: Mỗi hành vi vi phạm chỉ bị xử lý một lần bằng một hình thức kỷ luật. Nếu trong cùng một thời điểm có từ 02 hành vi vi phạm trở lên thì sẽ áp dụng hình thức kỷ luật nặng hơn một mức so với hình thức kỷ luật áp dụng đối với hành vi vi phạm nặng nhất.

Đặc biệt, Nghị định cũng nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm thân thể, tinh thần, danh dự, nhân phẩm của cán bộ, công chức trong quá trình xử lý kỷ luật, đảm bảo quyền con người và đạo đức công vụ.

Với những thay đổi căn bản này, Nghị định 112/2020/NĐ-CP kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường làm việc chuyên nghiệp, kỷ cương, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong tình hình mới.