Ngày 29/11/2024, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Đầu tư công 2024 (số 58/2024/QH15). Với cấu trúc gồm 7 chương và 103 điều, đạo luật này không chỉ đơn thuần là sự kế thừa mà còn là một cuộc cách mạng về tư duy quản lý, chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để.

Nâng quy mô và thay đổi tiêu chí phân loại dự án

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc điều chỉnh quy mô vốn của các dự án. Theo quy định tại Điều 8 Luật Đầu tư công 2024, tiêu chí phân loại dự án quan trọng quốc gia đã được nâng lên mức vốn từ 30.000 tỷ đồng trở lên (thay vì 10.000 tỷ đồng như trước đây). Việc nâng mức trần này giúp giảm bớt áp lực phê duyệt cho các cơ quan Trung ương, tập trung nguồn lực vào những siêu dự án thực sự mang tầm vóc quốc gia.

Bên cạnh đó, quy mô vốn của các dự án nhóm A, nhóm B và nhóm C cũng được điều chỉnh tăng tương ứng. Điều này phản ánh đúng thực tế biến động giá cả thị trường và nhu cầu đầu tư thực tế tại các địa phương hiện nay.

Đột phá trong tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Nút thắt lớn nhất khiến các dự án đầu tư công chậm tiến độ trong nhiều năm qua chính là công tác giải phóng mặt bằng. Luật mới đã thể chế hóa chính sách đặc thù, cho phép tách công tác đền bù, tái định cư thành dự án độc lập.

Pháp luật hiện hành quy định việc tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập được thực hiện khi phê duyệt chủ trương đầu tư dự án quan trọng quốc gia; đối với các dự án khác, việc thực hiện theo quy định của Chính phủ nhằm đảm bảo tính linh hoạt và đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương

Luật Đầu tư công 2024 thể hiện rõ tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Cụ thể:

• Phân cấp thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư dự án nhóm A cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh theo quy định tại Điều 25.
• Phân cấp thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn được quy định chi tiết tại Điều 36, giúp rút ngắn thời gian chờ đợi thủ tục hành chính giữa các cấp.
• Cho phép giao một UBND cấp tỉnh làm cơ quan chủ quản thực hiện dự án đi qua địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên, giải quyết triệt để bài toán chồng chéo quản lý tại các dự án liên vùng.

Lời kết

Với những thay đổi mang tính đột phá, Luật Đầu tư công 2024 được kỳ vọng sẽ tạo ra xung lực mới cho tăng trưởng kinh tế. Luật chính thức có hiệu lực từ ngày 15/01/2025, đánh dấu một giai đoạn mới trong quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực công của đất nước.