Từ ngày 01/7/2025, bộ máy chính quyền cấp cơ sở tại Việt Nam sẽ bước vào một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Thay vì chỉ đóng vai trò tiếp nhận và luân chuyển hồ sơ như trước đây, Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã sẽ được trao những quyền hạn thực chất hơn, trực tiếp giải quyết nhiều vấn đề sát sườn với đời sống người dân.

1. Đột phá thẩm quyền trong lĩnh vực Đất đai

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở Nghị định 151/2025/NĐ-CP. Theo đó, lần đầu tiên UBND cấp xã được trao quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ổn định và đủ điều kiện.

Bên cạnh đó, UBND cấp huyện có thể ủy quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện các nhiệm vụ quan trọng như phê duyệt phương án sử dụng đất, quyết định thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi cho người dân.

2. Cải cách mạnh mẽ thủ tục Hộ tịch và Chứng thực

Theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP, công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã sẽ đảm nhận toàn bộ nhiệm vụ đăng ký hộ tịch vốn trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện. Các thủ tục như đăng ký khai sinh, kết hôn (kể cả có yếu tố nước ngoài) hay giám hộ sẽ được thực hiện tập trung tại xã.

"Việc chứng thực chữ ký của người dịch trong các giấy tờ, văn bản từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt, từ tiếng Việt sang tiếng nước ngoài... thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp xã."

3. Tăng cường quản lý Nhà nước về Lao động và Nội vụ

Lĩnh vực an toàn lao động cũng ghi nhận sự phân quyền mạnh mẽ thông qua Nghị định 128/2025/NĐ-CP. UBND cấp xã giờ đây có trách nhiệm tiếp nhận thông báo nguy cơ mất an toàn lao động và xử lý các sự cố nghiêm trọng trên địa bàn.

Đặc biệt, theo Nghị định 129/2025/NĐ-CP, cấp xã còn được quyền cấp lại hoặc thu hồi Bằng "Tổ quốc ghi công", đồng thời chịu trách nhiệm báo cáo các vụ tai nạn lao động nghiêm trọng đối với cả lao động không có hợp đồng.

4. Quản lý chặt chẽ lĩnh vực Xây dựng và Nhà ở

Trong lĩnh vực xây dựng, UBND xã sẽ tiếp nhận thông báo cho thuê nhà ở của cá nhân nước ngoài và thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà chung cư như kiểm định chất lượng hay cưỡng chế bàn giao kinh phí bảo trì. Chủ tịch UBND xã cũng có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp về kinh phí vận hành nhà chung cư, tạo cơ chế xử lý nhanh các mâu thuẫn tại chỗ.

Việc trao thêm quyền cho cấp xã không chỉ là sự tin tưởng vào năng lực của cán bộ cơ sở mà còn là minh chứng cho quyết tâm hướng tới một nền hành chính phục vụ, lấy người dân làm trung tâm của Chính phủ.