Việc phát triển điện hạt nhân đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng không chỉ về công nghệ mà còn về năng lực của đội ngũ thực hiện. Nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối, Chính phủ đã ban hành các quy định mới về tiêu chuẩn năng lực đối với các đơn vị tham gia vào chuỗi cung ứng và xây dựng công trình đặc thù này.

Theo quy định tại Nghị định 316/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), các tổ chức và cá nhân tham gia vào quá trình khảo sát, thiết kế, thi công và lắp đặt thiết bị cho nhà máy điện hạt nhân phải tuân thủ những điều kiện nghiêm ngặt.

Tiêu chuẩn năng lực theo quy định pháp luật và thông lệ quốc tế

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 28 Nghị định 316/2025/NĐ-CP quy định rõ:

"Tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động khảo sát, thiết kế, thi công xây dựng, lắp đặt thiết bị, giám sát, kiểm định, kiểm tra, thử nghiệm liên quan đến nhà máy điện hạt nhân phải đáp ứng điều kiện năng lực phù hợp với nội dung công việc đảm nhiệm, theo quy định của pháp luật về xây dựng và các quy định pháp luật có liên quan và thông lệ quốc tế."

Điều này đồng nghĩa với việc các đơn vị không chỉ cần có chứng chỉ hành nghề theo Luật Xây dựng 2014 mà còn phải tiệm cận với các tiêu chuẩn an toàn hạt nhân của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

4 yêu cầu bắt buộc đối với tổ chức, cá nhân thực hiện

Bên cạnh các điều kiện chung, khoản 2 Điều 28 Nghị định 316/2025/NĐ-CP còn đặt ra 4 nhóm yêu cầu chuyên biệt:

• Kinh nghiệm và liên danh: Phải có năng lực thực hiện các công việc kỹ thuật phức tạp trong ngành công nghiệp nặng hoặc năng lượng. Nếu chưa đủ kinh nghiệm trực tiếp, đơn vị phải có thỏa thuận liên danh, hợp tác kỹ thuật với các tổ chức quốc tế đã có kinh nghiệm trong lĩnh vực điện hạt nhân.
• Hệ thống quản lý chất lượng: Phải thiết lập và vận hành hệ thống quản lý chất lượng đặc thù cho lĩnh vực năng lượng nguyên tử, đảm bảo mọi quy trình đều được kiểm soát chặt chẽ.
• Nhân lực chuyên môn cao: Đội ngũ nhân sự phải được đào tạo, huấn luyện chuyên đề về an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân và bảo vệ bức xạ.
• Văn hóa an toàn: Đây là yếu tố then chốt. Các đơn vị phải cam kết duy trì và thúc đẩy văn hóa an toàn trong suốt quá trình thi công.

Việc siết chặt các quy định này không chỉ nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng mà còn là bước đi chiến lược để Việt Nam tự chủ và phát triển bền vững nguồn năng lượng sạch trong tương lai.