Tính đến cuối tháng 3/2020, tình hình dịch bệnh Covid-19 tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn đầy thử thách với số ca nhiễm tăng nhanh. Để ngăn chặn sự lây lan của virus trong cộng đồng, Chính phủ đã ban hành nhiều chỉ đạo quyết liệt, trong đó có yêu cầu bắt buộc người dân phải đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng.

Quy định bắt buộc đeo khẩu trang từ ngày 16/3/2020

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo 98/TB-VPCP ngày 14/3/2020, kể từ ngày 16/3/2020, mọi người dân (bao gồm cả người Việt Nam và người nước ngoài) bắt buộc phải đeo khẩu trang tại các nơi công cộng tập trung đông người như siêu thị, sân bay, nhà ga, bến xe, trên các phương tiện giao thông công cộng...

Đây được xem là một trong những biện pháp bảo vệ cá nhân quan trọng nhất để hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn một bộ phận người dân chủ quan, lơ là hoặc cố tình không chấp hành, dẫn đến việc các cơ quan chức năng phải áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính để răn đe.

Mức xử phạt hành vi không đeo khẩu trang theo Nghị định 176/2013/NĐ-CP

Tại thời điểm tháng 3/2020, hành vi không đeo khẩu trang nơi công cộng được điều chỉnh bởi Nghị định 176/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Cụ thể, tại điểm a khoản 1 Điều 11 Nghị định 176/2013/NĐ-CP quy định:

"1. Cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây: a) Không thực hiện biện pháp bảo vệ cá nhân đối với người tham gia chống dịch và người có nguy cơ mắc bệnh dịch theo hướng dẫn của cơ quan y tế;"

Như vậy, người dân không đeo khẩu trang tại nơi công cộng trong thời điểm có dịch bệnh truyền nhiễm có thể bị phạt tiền lên đến 300.000 đồng.

Ai có thẩm quyền xử phạt người không đeo khẩu trang?

Căn cứ vào mức phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng và đối chiếu với quy định về thẩm quyền xử phạt tại Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, thẩm quyền xử phạt đối với hành vi này thuộc về:

• Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã (xã, phường, thị trấn): Có quyền phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 5.000.000 đồng đối với vi phạm trong lĩnh vực y tế.
• Chiến sĩ Công an nhân dân đang thi hành công vụ: Có quyền phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 500.000 đồng.

Do đó, các tổ công tác liên ngành, lực lượng công an phường, xã hoàn toàn có đủ thẩm quyền để kiểm tra và ra quyết định xử phạt tại chỗ đối với những cá nhân vi phạm quy định về phòng chống dịch.

Cảnh sát giao thông có được phạt lỗi không đeo khẩu trang?

Gần đây, có một số thông tin và hình ảnh về việc Cảnh sát giao thông (CSGT) xử phạt người đi đường không đeo khẩu trang. Tuy nhiên, cần làm rõ rằng theo quy định tại Thông tư 01/2016/TT-BCA (có hiệu lực tại thời điểm này), CSGT có chức năng tuần tra, kiểm soát và xử lý các vi phạm trong lĩnh vực giao thông đường bộ.

Việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế (như lỗi không đeo khẩu trang) không nằm trong thẩm quyền trực tiếp của CSGT trừ khi họ tham gia vào các tổ công tác liên ngành có sự phối hợp của đại diện UBND hoặc cơ quan y tế có thẩm quyền. Đặc biệt, các hình thức "phạt tại chỗ" không có trong quy định như bắt người dân chống đẩy, tập thể dục... là hoàn toàn trái với quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012.

Trong những ngày cao điểm chống dịch này, việc đeo khẩu trang không chỉ là để đối phó với các án phạt mà quan trọng hơn hết là ý thức bảo vệ sức khỏe cho chính mình và cộng đồng. Hãy cùng chung tay đẩy lùi dịch bệnh bằng những hành động nhỏ nhưng thiết thực nhất.