Cú bẻ lái định mệnh và bài toán bồi thường 240 triệu đồng

Sự việc xảy ra vào khoảng 13h ngày 29/03/2018, tại địa phận xã Hòa Bình, huyện Thủy Nguyên, TP. Hải Phòng. Trong lúc đang điều khiển xe tải chở đá, anh Đỗ Văn Tiến bất ngờ gặp tình huống hai nữ sinh đi xe máy ngã ngay trước đầu xe sau một va chạm nhẹ. Trong khoảnh khắc sinh tử chỉ tính bằng giây, anh Tiến đã quyết định đánh lái sang trái để tránh chèn qua người hai nữ sinh. Hậu quả là chiếc xe tải lật nghiêng, va quệt vào hai chiếc ô tô con đang đỗ bên đường, gây thiệt hại nặng nề về tài sản.

Ngay sau đó, chủ một trong hai chiếc ô tô bị va quệt đã yêu cầu anh Tiến bồi thường số tiền lên đến 240 triệu đồng. Con số này thực sự là một gánh nặng quá lớn đối với một người lao động bình thường như anh. Câu hỏi pháp lý đặt ra lúc này là: Liệu một hành động nghĩa hiệp, cứu người trong gang tấc có phải trả giá bằng trách nhiệm dân sự và thậm chí là hình sự?

"Tình thế cấp thiết" - Lá chắn pháp lý cho hành động nghĩa hiệp?

Để giải quyết vấn đề này, cần soi chiếu dưới góc độ của các quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm năm 2018. Theo quy định tại Điều 23 Bộ luật Hình sự 2015, tình thế cấp thiết được định nghĩa như sau:

“Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa. Hành vi gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm”.

Trong vụ việc này, tính mạng của hai nữ sinh rõ ràng là giá trị cao quý nhất cần được bảo vệ. Việc anh Tiến gây thiệt hại về tài sản (xe ô tô) để cứu mạng người có thể được xem xét là gây một thiệt hại nhỏ hơn để ngăn ngừa một thiệt hại lớn hơn (tính mạng con người). Do đó, khả năng anh Tiến phải chịu trách nhiệm hình sự là rất thấp.

Trách nhiệm dân sự và vai trò của bảo hiểm

Về khía cạnh dân sự, Điều 601 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Mặc dù xe tải là nguồn nguy hiểm cao độ, nhưng tại khoản 3 Điều 601 Bộ luật Dân sự 2015 cũng nêu rõ chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ được miễn trách nhiệm bồi thường nếu thiệt hại xảy ra trong tình thế cấp thiết.

Bên cạnh đó, Điều 171 Bộ luật Dân sự 2015 cũng khẳng định người gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải bồi thường cho người bị thiệt hại. Tuy nhiên, nếu tình thế cấp thiết xảy ra do lỗi của người thứ ba (trong trường hợp này có thể là hai nữ sinh không làm chủ tốc độ) thì người thứ ba đó phải bồi thường cho người bị thiệt hại.

Trong trường hợp cơ quan chức năng xác định anh Tiến có một phần lỗi, bảo hiểm trách nhiệm dân sự của xe tải sẽ là nguồn chi trả quan trọng. Nếu số tiền bảo hiểm không đủ, chủ xe mới phải bù thêm phần chênh lệch. Rất may mắn, theo thông tin mới nhất, đã có những doanh nghiệp và nhà hảo tâm đứng ra hỗ trợ anh Tiến chi trả khoản tiền này, thể hiện tinh thần tương thân tương ái của xã hội trước một hành động đẹp.

Vụ việc của tài xế Đỗ Văn Tiến không chỉ là một bài học về kỹ năng lái xe và đạo đức nghề nghiệp mà còn là một ví dụ điển hình về sự giao thoa giữa luật pháp và đạo lý con người. Pháp luật Việt Nam luôn có những quy định nhân văn để bảo vệ những người dũng cảm, hành động vì lợi ích chung của cộng đồng.

Hệ thống Pháp luật