Vụ tai nạn liên hoàn xảy ra vào khoảng 15h ngày 03/04/2018 trên tuyến cao tốc TP. HCM - Long Thành - Dầu Giây đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng đốt đồng ven các trục lộ giao thông chính. Với 6 xe ô tô hư hỏng nặng và nhiều người bị thương, câu hỏi về trách nhiệm pháp lý đang trở nên nóng hơn bao giờ hết.

Cơn ác mộng mang tên "khói đốt đồng" và trách nhiệm của người cầm lái

Trong vụ việc này, nhiều tài xế cho biết khói từ việc đốt đồng của người dân ven đường bay mù mịt, khiến tầm nhìn gần như bằng không chỉ trong tích tắc. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, người điều khiển phương tiện không hoàn toàn miễn trách nhiệm.

Theo quy định tại Thông tư 91/2015/TT-BGTVT của Bộ Giao thông Vận tải, lái xe có nghĩa vụ phải làm chủ tốc độ trong các điều kiện thời tiết và môi trường bất lợi. Cụ thể, khoản 11 Điều 5 văn bản này nêu rõ:

"Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải giảm tốc độ thấp hơn tốc độ tối đa cho phép (có thể dừng lại một cách an toàn) trong trường hợp: [...] Trời mưa; có sương mù, khói, bụi; mặt đường trơn trượt, lầy lội, có nhiều đất đá, cát bụi rơi vãi."

Thực tế, khói đốt đồng thường có thể quan sát được từ xa trước khi xe tiến vào vùng nguy hiểm. Nếu lái xe không chủ động giảm tốc độ, giữ khoảng cách an toàn hoặc dừng lại khi tầm nhìn bị hạn chế mà vẫn cố tình di chuyển dẫn đến va chạm, họ có thể bị xác định là có lỗi thiếu quan sát hoặc không làm chủ tốc độ.

Đơn vị quản lý cao tốc: Có hay không sự lơ là trong giám sát?

Đường cao tốc là loại hình công trình giao thông đặc thù với yêu cầu khắt khe về an toàn. Đơn vị khai thác và bảo trì có trách nhiệm đảm bảo các điều kiện lưu thông thông suốt và an toàn cho người dân. Khi có các yếu tố nguy cơ như khói bụi xuất hiện, đơn vị này phải có biện pháp ứng phó kịp thời.

Nếu hệ thống camera giám sát đã ghi nhận tình trạng khói mù mịt nhưng đơn vị quản lý không cử nhân viên đến xử lý, không phát cảnh báo trên các bảng điện tử (VMS) hoặc không phối hợp với lực lượng Cảnh sát giao thông để điều tiết, tạm dừng lưu thông, thì đơn vị này phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Người đốt đồng đối diện án tù: Căn cứ pháp lý nghiêm khắc

Hành vi đốt cỏ khô, rơm rạ sát đường cao tốc không chỉ là thói quen canh tác lạc hậu mà còn là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Theo Nghị định 11/2010/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 100/2013/NĐ-CP), hành lang an toàn đường bộ đối với đường cao tốc ngoài đô thị là 17m tính từ đất của đường bộ ra mỗi bên.

Nếu việc đốt đồng xảy ra trong phạm vi này và gây hậu quả nghiêm trọng, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Cản trở giao thông đường bộ". Cụ thể, khoản 1 Điều 261 Bộ luật Hình sự 2015 quy định:

"Người nào có các hành vi gây cản trở giao thông đường bộ thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm: [...] d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng."

Trong vụ tai nạn ngày 03/04, thiệt hại ước tính đã lên tới 200 triệu đồng, đủ căn cứ để xem xét khởi tố vụ án hình sự. Ngay cả khi diện tích đốt nằm ngoài hành lang an toàn nhưng khói là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn, người đốt vẫn phải bồi thường toàn bộ thiệt hại về tài sản và sức khỏe cho các nạn nhân theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015.

Lời khuyên pháp lý: Để bảo vệ bản thân và cộng đồng, các bác tài cần tuyệt đối tuân thủ biển báo tốc độ và chủ động giảm tốc khi thấy khói bụi. Đối với người dân, việc đốt đồng cần được thực hiện xa các tuyến đường giao thông và phải có biện pháp kiểm soát khói, tránh những hậu quả pháp lý đáng tiếc có thể dẫn đến cảnh tù tội.