Trong thời đại bùng nổ công nghệ số như hiện nay, mạng xã hội không chỉ là nơi giao lưu mà còn chứa đựng vô vàn thông tin cá nhân nhạy cảm. Tuy nhiên, tình trạng xâm nhập trái phép, "hack" tài khoản Facebook của người khác đang diễn ra ngày càng phức tạp với nhiều mục đích khác nhau: từ tò mò, trả thù cá nhân đến lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Điển hình như vụ việc lùm xùm của cầu thủ Q.H gần đây khi bị kẻ xấu xâm nhập tài khoản và công khai các tin nhắn riêng tư, gây xôn xao dư luận.

Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng việc vào xem trộm tin nhắn hay đổi mật khẩu Facebook của người khác chỉ là một trò đùa vô hại. Thế nhưng, dưới góc độ pháp lý, đây là hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến quyền đời sống riêng tư và có thể phải đối mặt với những chế tài cực kỳ nghiêm khắc.

Quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư

Trước hết, cần khẳng định rằng pháp luật Việt Nam luôn bảo vệ quyền riêng tư của mỗi cá nhân. Theo quy định tại Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân là bất khả xâm phạm. Cụ thể:

“3. Thư tín, điện thoại, điện tín, cơ sở dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của cá nhân được bảo đảm an toàn và bí mật.

Việc bóc mở, kiểm soát, thu giữ thư tín, điện thoại, điện tín, cơ sở dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác chỉ được thực hiện trong trường hợp luật quy định.”

Như vậy, tài khoản Facebook cùng các tin nhắn, dữ liệu bên trong chính là một dạng "cơ sở dữ liệu điện tử" thuộc quyền sở hữu cá nhân. Mọi hành vi truy cập khi chưa được sự đồng ý của chủ sở hữu đều là vi phạm pháp luật.

Xử phạt hành chính: Mức phạt lên đến 50 triệu đồng

Với sự ra đời của Nghị định 15/2020/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 15/4/2020), các hành vi vi phạm trên môi trường mạng đã có chế tài xử lý rõ ràng và nghiêm khắc hơn rất nhiều so với trước đây.

Cụ thể, tại Điều 80 Nghị định 15/2020/NĐ-CP quy định về mức xử phạt đối với hành vi cung cấp, sử dụng trái phép thông tin trên mạng như sau:

• Phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng: Đối với hành vi bẻ khóa, trộm cắp, sử dụng mật khẩu, khóa mật mã và thông tin của tổ chức, cá nhân khác trên môi trường mạng.
• Phạt tiền từ 30 - 50 triệu đồng: Đối với hành vi truy cập trái phép vào mạng hoặc thiết bị số của người khác để chiếm quyền điều khiển, thay đổi, xóa bỏ thông tin hoặc thu thập thông tin của người khác.

Điều này đồng nghĩa với việc, chỉ cần bạn có hành vi "dò mật khẩu" hoặc dùng các thủ thuật phần mềm để chiếm quyền sử dụng Facebook của người khác, bạn đã có thể bị phạt tới 20 triệu đồng. Nếu sau khi chiếm quyền, bạn còn thay đổi thông tin cá nhân của họ hoặc đọc trộm tin nhắn, mức phạt sẽ tăng vọt lên đến 50 triệu đồng.

Trách nhiệm hình sự: Có thể phải ngồi tù đến 5 năm

Không dừng lại ở việc xử phạt hành chính, nếu hành vi hack Facebook gây ra hậu quả nghiêm trọng hoặc người vi phạm đã từng bị xử lý mà còn tái phạm, họ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 159 Bộ luật Hình sự 2015 về "Tội xâm phạm bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại, điện tín hoặc hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác".

Theo đó, khung hình phạt cơ bản là phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 20 - 50 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Tuy nhiên, mức hình phạt sẽ tăng nặng lên từ 01 năm đến 05 năm tù giam nếu thuộc các trường hợp:

• Phạm tội có tổ chức;
• Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
• Phạm tội 02 lần trở lên;
• Tiết lộ các thông tin đã chiếm đoạt làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín, nhân phẩm của người khác;
• Làm nạn nhân tự sát.

Ngoài ra, nếu kẻ hack Facebook còn sử dụng tài khoản đó để lừa đảo chiếm đoạt tài sản (như nhắn tin mượn tiền bạn bè của nạn nhân), họ còn có thể bị truy tố thêm về "Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản" hoặc "Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông".

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để bảo vệ bản thân trước những rủi ro trên không gian mạng, người dùng cần nâng cao cảnh giác, sử dụng mật khẩu mạnh và kích hoạt bảo mật hai lớp (2FA). Đồng thời, mỗi cá nhân cần ý thức được rằng việc xâm phạm đời sống riêng tư của người khác là hành vi vi phạm pháp luật. Đừng vì một phút tò mò hay nóng giận mà tự đẩy mình vào vòng lao lý.

Nếu phát hiện tài khoản bị hack, bạn cần nhanh chóng thực hiện các bước báo cáo với nhà cung cấp dịch vụ (Facebook) và trình báo cơ quan Công an có thẩm quyền để được can thiệp và xử lý kịp thời theo đúng quy định của pháp luật.