Trong tâm thức của người Việt, tiếng pháo nổ giòn giã đêm Giao thừa vốn là biểu tượng của sự may mắn, xua đuổi điềm xui. Tuy nhiên, vì những hệ lụy về an toàn và trật tự xã hội, pháp luật Việt Nam đã có những quy định rất nghiêm ngặt về việc quản lý và sử dụng pháo. Đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán Canh Tý 2020, người dân cần hết sức lưu ý để không rơi vào cảnh "vui quá hóa lo" vì vi phạm pháp luật.

Không khí Tết rộn ràng nhưng người dân cần lưu ý quy định về sử dụng pháo (ảnh minh họa)

Lệnh cấm tuyệt đối đối với pháo nổ theo Nghị định 36/2009/NĐ-CP

Tại thời điểm hiện tại, văn bản pháp lý cao nhất điều chỉnh vấn đề này là Nghị định 36/2009/NĐ-CP. Theo đó, Nhà nước nghiêm cấm hoàn toàn các hành vi sản xuất, mua bán, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng các loại pháo nổ, thuốc pháo nổ trên phạm vi toàn quốc.

Cần phân biệt rõ, pháo nổ là loại pháo có chứa thuốc pháo nổ, khi đốt gây ra tiếng nổ mạnh. Đây là loại pháo cực kỳ nguy hiểm, dễ gây thương tích và cháy nổ, do đó tuyệt đối không được phép sử dụng trong dân cư dưới bất kỳ hình thức nào.

Danh sách các loại pháo "an toàn" được phép đốt đêm Giao thừa

Mặc dù cấm pháo nổ, nhưng để phục vụ nhu cầu văn hóa, nghệ thuật, Điều 5 Nghị định 36/2009/NĐ-CP vẫn cho phép sử dụng một số sản phẩm pháo hoa và pháo trang trí không gây tiếng nổ, cụ thể bao gồm:

• Pháo hoa do Bộ Quốc phòng sản xuất: Đây là loại pháo hoa phục vụ các chương trình bắn pháo hoa quy mô lớn do Chính phủ cho phép tại các tỉnh, thành phố.
• Pháo hoa lễ hội bằng giấy: Các loại pháo hoa tung ra các dải băng màu, hoa giấy (lưu ý không được chứa kim loại).
• Pháo điện và pháo trang trí: Các loại pháo làm bằng giấy, nhựa, tre, trúc hoặc kim loại nhưng chỉ phát ra ánh sáng, màu sắc hoặc âm thanh mô phỏng mà không gây nổ.
• Que hương phát sáng (pháo bông que): Loại pháo cầm tay thường dùng trong các buổi tiệc, lễ hội.
• Các sản phẩm phát tín hiệu: Dùng trong hoạt động văn hóa, văn nghệ không gây tiếng nổ.

Các loại pháo điện, pháo bông que là lựa chọn an toàn và hợp pháp cho gia đình (ảnh minh họa)

Mức phạt hành chính khi đốt pháo trái phép

Nhiều người vẫn chủ quan cho rằng đốt vài viên pháo nổ cho "có không khí" sẽ không sao. Tuy nhiên, lực lượng chức năng sẽ tăng cường tuần tra trong đêm Giao thừa và những ngày Tết. Căn cứ vào Nghị định 167/2013/NĐ-CP, mức xử phạt được quy định như sau:

"Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng các loại pháo mà không được phép." (điểm b khoản 2 Điều 10)

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn bị tịch thu toàn bộ tang vật và phương tiện vi phạm. Đối với các hành vi sản xuất, vận chuyển pháo trái phép, mức phạt có thể lên đến 10.000.000 đồng hoặc hơn tùy theo số lượng.

Khi nào việc đốt pháo bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Trong trường hợp việc đốt pháo gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự hoặc gây thương tích cho người khác, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015. Cụ thể:

• Tội gây rối trật tự công cộng: Theo Điều 318 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi đốt pháo nổ ở nơi công cộng, nơi đông người gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự có thể bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Nếu có tổ chức hoặc tái phạm nguy hiểm, mức phạt có thể lên đến 07 năm tù.
• Tội vi phạm quy định về an toàn cháy nổ: Nếu việc đốt pháo gây ra hỏa hoạn, thiệt hại về tài sản hoặc tính mạng.

Để có một kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Canh Tý 2020 trọn vẹn, mỗi cá nhân và gia đình hãy tự giác chấp hành các quy định của pháp luật. Hãy chọn những loại pháo hoa, pháo điện hợp pháp để niềm vui đêm Giao thừa luôn được trọn vẹn và an toàn.

Hậu Nguyễn