Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang trải qua những biến động sâu sắc và sự dịch chuyển mạnh mẽ của chuỗi cung ứng, Việt Nam đã và đang khẳng định vị thế là một điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài. Để tận dụng tối đa cơ hội và vượt qua thách thức, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW năm 2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, mở ra một kỷ nguyên mới trong chiến lược thu hút và sử dụng nguồn vốn quan trọng này.

Định hướng chiến lược: Chuyển đổi tư duy thu hút FDI

Nghị quyết 10-NQ/TW năm 2026 nhấn mạnh sự chuyển đổi mạnh mẽ trong tư duy thu hút đầu tư nước ngoài (FDI). Thay vì chỉ tập trung vào số lượng vốn, Việt Nam hướng tới chất lượng, hiệu quả, và khả năng lan tỏa công nghệ. Theo Mục I của Nghị quyết, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được xác định là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia, được khuyến khích phát triển lâu dài, đối xử bình đẳng và cạnh tranh lành mạnh. Các quan điểm chỉ đạo cốt lõi bao gồm:

• Chuyển từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia.
• Chuyển từ thu hút theo địa giới hành chính sang thu hút theo cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
• Lấy chất lượng, hiệu quả, chuyển giao công nghệ, tham gia chuỗi cung ứng, giá trị gia tăng làm tiêu chí chủ yếu.
• Phát triển đồng bộ hệ sinh thái đầu tư nước ngoài, gắn với chiến lược phát triển doanh nghiệp trong nước, thị trường vốn và các trung tâm đổi mới sáng tạo.
• Nhà nước công nhận và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, tài sản, vốn đầu tư, thu nhập và các quyền, lợi ích hợp pháp khác của nhà đầu tư nước ngoài.

Mục tiêu đầy tham vọng đến năm 2030 và 2045

Nghị quyết đặt ra những mục tiêu cụ thể và đầy tham vọng cho khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Theo Mục II của Nghị quyết, mục tiêu tổng quát là đưa Việt Nam trở thành điểm đến có sức cạnh tranh cao, thu hút nguồn vốn nước ngoài chất lượng, góp phần xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đến năm 2030:

• Phấn đấu Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN về môi trường đầu tư kinh doanh, năng lực cạnh tranh và đổi mới sáng tạo.
• Thu hút vốn FDI đăng ký khoảng 200 - 300 tỷ USD (40 - 50 tỷ USD/năm); vốn thực hiện khoảng 150 - 200 tỷ USD (30 - 40 tỷ USD/năm).
• 75% vốn FDI đến từ các nền kinh tế phát triển, có tiềm lực công nghệ, vốn và quản trị hiện đại.
• Tăng 30% số lượng tập đoàn đa quốc gia trong danh sách Fortune 500 có hoạt động đầu tư tại Việt Nam.
• Tỷ lệ nội địa hóa trung bình trong các ngành công nghiệp chủ lực đạt từ 45 - 50%.
• Khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp FDI, trong đó có 500 - 1.000 nhà cung ứng cấp I.
• Tỷ trọng lao động qua đào tạo đạt khoảng 80%.

Đến năm 2045:

• Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phát triển hiệu quả, bền vững, gắn kết chặt chẽ với kinh tế nhà nước và tư nhân.
• Việt Nam trở thành một trong những trung tâm sản xuất, dịch vụ, đổi mới sáng tạo, điều hành khu vực có sức cạnh tranh cao ở châu Á.
• Khu vực FDI chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, đóng góp khoảng 30% GDP của đất nước.

Các lĩnh vực ưu tiên thu hút đầu tư chiến lược

Để đạt được các mục tiêu trên, Khoản 2 Mục III Nghị quyết 10-NQ/TW đã xác định rõ các lĩnh vực cốt lõi cần ưu tiên thu hút đầu tư nước ngoài. Đây là những ngành có tiềm năng tăng trưởng cao, khả năng tạo ra giá trị gia tăng lớn và thúc đẩy chuyển đổi mô hình kinh tế:

• Công nghiệp điện tử, chip bán dẫn và thiết bị số: Đây là xương sống của nền kinh tế số, với nhu cầu toàn cầu ngày càng tăng. Việt Nam đặt mục tiêu trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng chip bán dẫn toàn cầu.
• Trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing), Internet vạn vật (IoT), chuỗi khối (Blockchain): Các công nghệ này là nền tảng cho chuyển đổi số, tạo ra các giải pháp thông minh và tối ưu hóa quy trình sản xuất, quản lý.
• Công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến: Lĩnh vực này không chỉ đóng góp vào y tế, sức khỏe cộng đồng mà còn mở ra cơ hội phát triển các sản phẩm, dịch vụ có giá trị cao.
• Công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến: Hướng tới phát triển bền vững, giảm phát thải và tối ưu hóa sử dụng tài nguyên.
• Công nghiệp xanh: Phù hợp với xu thế toàn cầu về phát triển bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu.
• Logistics hiện đại và dịch vụ chuỗi cung ứng: Nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong thương mại quốc tế, tối ưu hóa vận chuyển và lưu trữ hàng hóa.
• Dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và các dịch vụ có giá trị gia tăng cao: Phát triển các dịch vụ chất lượng cao, hỗ trợ các ngành kinh tế khác và tạo ra giá trị mới.

Đặc biệt, Nghị quyết cũng yêu cầu ưu tiên thu hút các nhà đầu tư sở hữu công nghệ nền tảng, công nghệ lõi và có cam kết đầu tư trung tâm nghiên cứu, trung tâm dữ liệu, trung tâm đổi mới sáng tạo, kho dự trữ năng lượng, trụ sở khu vực, trung tâm điều hành, trung tâm ngân quỹ và các trung tâm dịch vụ dùng chung.

Nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ để hiện thực hóa mục tiêu

Để hiện thực hóa các mục tiêu đầy tham vọng, Khoản 1 Mục III Nghị quyết 10-NQ/TW đã đề ra một loạt nhiệm vụ và giải pháp toàn diện, bao gồm:

1. Hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh:

• Hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo cao, đặc biệt trong các lĩnh vực đầu tư, doanh nghiệp, đất đai, thuế, sở hữu trí tuệ, dữ liệu, khoa học công nghệ.
• Đổi mới cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, chuyển dần từ ưu đãi truyền thống sang cơ chế hỗ trợ gắn với hiệu quả hoạt động của dự án, có cơ chế hậu kiểm và thu hồi ưu đãi nếu không thực hiện cam kết.
• Hình thành cơ chế lựa chọn, hỗ trợ, quản lý nhà đầu tư chiến lược và áp dụng quy trình thủ tục đầu tư đặc biệt cho các dự án công nghệ chiến lược quy mô lớn.
• Thí điểm mô hình thể chế vượt trội tại các trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, khu công nghệ cao.
• Cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, thực hiện quản trị đầu tư trên nền tảng số, dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo.

2. Phát triển nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài:

• Xây dựng chương trình phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với nhu cầu của các ngành, lĩnh vực ưu tiên.
• Có chính sách hỗ trợ các dự án đào tạo nguồn nhân lực của doanh nghiệp FDI liên kết với các viện, trường, cơ sở đào tạo nghề.
• Hoàn thiện chính sách thu hút nhân tài, trọng dụng chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân, người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài có trình độ cao.

3. Nâng cấp, hoàn thiện cơ sở hạ tầng phục vụ thu hút đầu tư chiến lược:

• Đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại, ưu tiên các công trình hạ tầng kết nối và trung tâm logistics.
• Bảo đảm cung ứng đủ và ổn định điện, nước, hạ tầng số, quỹ đất sạch cho các dự án chất lượng cao.
• Đẩy nhanh chuyển đổi các khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao theo hướng sinh thái, thông minh, chuyên ngành.

4. Thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số, chuyển giao công nghệ và tăng tính lan tỏa:

• Khuyến khích doanh nghiệp FDI cam kết về công nghệ, R&D, chuyển giao công nghệ, phát triển nhà cung ứng nội địa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.
• Xây dựng chương trình quốc gia phát triển nhà cung ứng trong nước, hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia và nền tảng kết nối.
• Có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam liên doanh, liên kết, mua bán, sáp nhập, tiếp nhận chuyển giao công nghệ từ các doanh nghiệp FDI.
• Khuyến khích đầu tư của các quỹ đầu tư, trung gian tài chính vào liên doanh, liên kết, góp vốn, mua cổ phần của các doanh nghiệp, dự án trong nước.

5. Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác xúc tiến đầu tư:

• Chuyển từ xúc tiến đầu tư dàn trải sang tiếp cận, vận động, đàm phán và đồng hành với nhà đầu tư chiến lược, dự án chiến lược.
• Xây dựng cơ sở dữ liệu nhà đầu tư chiến lược, đối tác chiến lược và có phương án tiếp cận chuyên biệt.

6. Nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài:

• Thực hiện phân cấp, phân quyền rõ ràng đi đôi với tăng cường điều phối quốc gia, liên kết vùng, thanh tra, kiểm tra, giám sát.
• Xây dựng và vận hành Cổng một cửa đầu tư quốc gia theo hướng số hóa toàn trình.
• Tăng cường các biện pháp phòng, chống chuyển giá, gian lận thương mại.

7. Hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư gián tiếp nước ngoài:

• Phát triển thị trường vốn trung và dài hạn theo hướng minh bạch, hiện đại, an toàn, bền vững.
• Tăng nguồn cung hàng hóa cho thị trường vốn thông qua đẩy mạnh cổ phần hóa gắn với niêm yết.
• Nâng cao khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài, hoàn thiện hạ tầng giao dịch.

Kết luận

Nghị quyết 10-NQ/TW năm 2026 của Bộ Chính trị là một văn kiện pháp lý quan trọng, thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong việc thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn FDI chất lượng cao. Với định hướng rõ ràng, mục tiêu cụ thể và các giải pháp đồng bộ, Việt Nam đang tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn, minh bạch và bền vững, sẵn sàng đón đầu các làn sóng đầu tư mới vào các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong những thập kỷ tới.