Trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, việc tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia là "đòn bẩy" quan trọng cho các doanh nghiệp. Tuy nhiên, hoạt động cho vay luôn đi kèm với những rủi ro khách quan. Vậy khi doanh nghiệp không may rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán, pháp luật quy định cơ chế xử lý rủi ro như thế nào?

Những trường hợp "ngặt nghèo" được xem xét xử lý rủi ro

Theo quy định tại Thông tư 03/2023/TT-BKHCN, không phải mọi khoản nợ xấu đều được xử lý rủi ro. Pháp luật chỉ cho phép xem xét trong các tình huống cụ thể mang tính khách quan hoặc bất khả kháng:

• Thiên tai, dịch bệnh: Doanh nghiệp chịu thiệt hại nặng nề về tài sản, tài chính do các yếu tố tự nhiên không thể lường trước.
• Biến cố về con người: Đối với doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty TNHH một thành viên, nếu chủ sở hữu bị mất năng lực hành vi dân sự, mất tích hoặc qua đời mà không còn tài sản để trả nợ.
• Rủi ro chính trị và chính sách: Việc thay đổi chính sách của Nhà nước làm ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh, dẫn đến thua lỗ kéo dài.
• Phá sản: Doanh nghiệp đã hoàn thành thủ tục phá sản theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 và các văn bản liên quan.

Quy trình xử lý tài sản bảo đảm: Ưu tiên thu hồi vốn gốc

Một trong những điểm đáng chú ý tại Thông tư 03/2023/TT-BKHCN là quyền chủ động của Quỹ trong việc xử lý tài sản bảo đảm. Khi doanh nghiệp gặp rủi ro, Quỹ có quyền phát mại tài sản theo thỏa thuận để thu hồi vốn.

Số tiền thu được từ việc xử lý tài sản sẽ được phân bổ theo thứ tự ưu tiên:

1. Bù đắp chi phí xử lý tài sản bảo đảm (phí đấu giá, lưu kho, bảo quản...).
2. Hoàn trả nợ gốc cho Quỹ.
3. Thanh toán nợ lãi phát sinh.

"Doanh nghiệp vay vốn tại Quỹ mà tài sản bảo đảm có mua bảo hiểm, nếu bị tổn thất thì xử lý theo hợp đồng bảo hiểm. Khoản tiền bồi thường của cơ quan bảo hiểm dùng để hoàn trả nợ gốc, nợ lãi cho Quỹ."

Lời khuyên cho doanh nghiệp khi vay vốn Quỹ

Việc hiểu rõ các quy định về xử lý rủi ro không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi khi gặp sự cố mà còn giúp xây dựng phương án kinh doanh bền vững hơn. Doanh nghiệp nên chú trọng vào việc mua bảo hiểm cho tài sản bảo đảm và duy trì hồ sơ tài chính minh bạch để làm căn cứ xem xét nếu có rủi ro xảy ra.

Quy định mới tại Thông tư 03/2023/TT-BKHCN chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2023, mở ra hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho cả bên cho vay và bên vay trong lĩnh vực đổi mới công nghệ.