Việc vận chuyển hàng hóa nguy hiểm luôn tiềm ẩn những rủi ro cực lớn đối với an toàn giao thông và môi trường. Để siết chặt quản lý, Chính phủ đã ban hành Nghị định 161/2024/NĐ-CP với những quy định khắt khe về điều kiện phương tiện và quy trình vận hành. Dưới đây là những điểm mấu chốt mà các đơn vị vận tải và tài xế bắt buộc phải nắm vững.

1. Điều kiện "cứng" đối với phương tiện vận chuyển

Theo quy định tại Điều 9 của Nghị định này, phương tiện tham gia vận chuyển hàng hóa nguy hiểm không chỉ đơn thuần là đủ điều kiện lưu thông mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên biệt:

• Đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật: Thiết bị chuyên dùng trên xe phải phù hợp với tiêu chuẩn quốc gia hoặc quy chuẩn kỹ thuật của bộ quản lý chuyên ngành.
• Hệ thống nhận diện: Phương tiện bắt buộc phải dán biểu trưng nguy hiểm ở hai bên, phía trước và phía sau xe. Nếu chở nhiều loại hàng khác nhau, phải dán đủ các biểu trưng tương ứng.
• Tín hiệu cảnh báo: Phải lắp đặt đèn và các thiết bị cảnh báo theo quy định để các phương tiện khác dễ dàng nhận biết từ xa.

Đặc biệt, sau khi hoàn tất việc dỡ hàng, nếu không tiếp tục vận chuyển loại hàng đó, tài xế có trách nhiệm làm sạch phương tiện và bóc bỏ hoặc xóa các biểu trưng nguy hiểm để tránh gây hiểu lầm.

2. Quy trình xếp dỡ: Không được phép lơ là

Việc xếp dỡ hàng hóa nguy hiểm không thể thực hiện tùy tiện. Điều 10 Nghị định 161 nêu rõ các nguyên tắc an toàn tuyệt đối:

"Việc xếp, dỡ hàng hóa nguy hiểm phải do người thuê vận tải hoặc người áp tải trực tiếp hướng dẫn và giám sát. Tuyệt đối không xếp chung các loại hàng hóa có thể tác động lẫn nhau làm tăng mức độ nguy hiểm trong cùng một phương tiện."

Ngoài ra, đối với các nhóm hàng đặc thù, việc lưu kho bãi phải được thực hiện tại khu vực riêng biệt, đảm bảo không gây ảnh hưởng đến các loại hàng hóa khác hoặc môi trường xung quanh.

3. Những khu vực "cấm cửa" phương tiện chở hàng nguy hiểm

Pháp luật quy định rất rõ về các cung đường và công trình hạn chế vận chuyển hàng hóa nguy hiểm để bảo vệ hạ tầng và tính mạng người dân:

• Công trình hầm: Cấm vận chuyển thuốc nổ, khí đốt, xăng dầu và các chất dễ cháy qua hầm có chiều dài từ 100m trở lên.
• Vận chuyển qua phà: Không được chở đồng thời hành khách cùng với phương tiện đang vận chuyển các chất dễ cháy nổ trên cùng một chuyến phà.

4. Các trường hợp đặc biệt theo quyết định của Thủ tướng

Trong một số tình huống khẩn cấp như phòng chống dịch bệnh, thiên tai hoặc hàng hóa quá cảnh của các tổ chức quốc tế chưa ký kết điều ước với Việt Nam, việc vận chuyển sẽ tuân theo quy chế riêng do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Việc tuân thủ các quy định về vận chuyển hàng hóa nguy hiểm không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là đạo đức nghề nghiệp của mỗi tài xế và doanh nghiệp vận tải, góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn và bền vững.