Trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới tiếp tục có những diễn biến khó lường, gây áp lực trực tiếp lên giá năng lượng toàn cầu, Chính phủ Việt Nam đã chủ động đưa ra những quyết sách mạnh mẽ nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và ổn định kinh tế vĩ mô. Cụ thể, tại Thông báo 146/TB-VPCP ngày 22/03/2026, Thường trực Chính phủ đã thống nhất chủ trương nghiên cứu, đề xuất ứng trước ngân sách Nhà nước để hỗ trợ công tác bình ổn giá xăng dầu trong nước.

Cơ chế ứng trước ngân sách: Giải pháp 'đặc biệt' cho tình huống khẩn cấp

Theo nội dung kết luận, Bộ Tài chính được giao nhiệm vụ khẩn trương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng dự thảo Tờ trình của Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ để báo cáo Bộ Chính trị. Trọng tâm của đề xuất này là việc ứng trước ngân sách Nhà nước từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025. Đây được xem là một bước đi linh hoạt, vận dụng các quy định tại Điều 57 Luật Ngân sách nhà nước 2015 về việc ứng trước dự toán ngân sách năm sau trong những trường hợp cần thiết, cấp bách.

Việc bổ sung nguồn lực cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu (BOG) vào thời điểm này là vô cùng quan trọng. Trong giai đoạn vừa qua, do giá xăng dầu thế giới duy trì ở mức cao, Quỹ BOG tại nhiều doanh nghiệp đầu mối đã rơi vào tình trạng âm hoặc số dư thấp, làm hạn chế khả năng điều tiết giá của Nhà nước. Do đó, nguồn ngân sách ứng trước sẽ đóng vai trò như một 'lá chắn' tài chính, giúp giảm bớt biên độ tăng giá xăng dầu trong nước, từ đó giảm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và chi phí sinh hoạt của người dân.

Thời hạn thực hiện và nguyên tắc hoàn trả nghiêm ngặt

Chính phủ xác định đây là giải pháp mang tính chất tình thế, áp dụng trong giai đoạn thị trường có biến động cực đoan. Thời gian thực hiện trước mắt được ấn định kéo dài đến ngày 15/4/2026. Sau thời điểm này, tùy vào diễn biến thực tế của thị trường, Chính phủ sẽ có những đánh giá cụ thể để báo cáo cấp có thẩm quyền về việc tiếp tục hay dừng cơ chế này.

Một điểm đáng chú ý trong Thông báo 146/TB-VPCP là nguyên tắc quản lý tài chính công phải được bảo đảm tuyệt đối. Cụ thể:

• Thu hồi ngân sách: Sau khi thị trường xăng dầu ổn định trở lại và Quỹ BOG có nguồn thu từ trích lập, khoản ngân sách đã ứng trước phải được thu hồi đầy đủ để hoàn trả cho ngân sách Nhà nước.
• Đúng thẩm quyền: Sau khi có chủ trương từ Bộ Chính trị, Bộ Tài chính phải tuân thủ nghiêm quy trình pháp luật, bao gồm việc xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi triển khai thực hiện.

Tăng cường công cụ bình ổn giá theo Luật Giá 2023

Việc ứng trước ngân sách để bình ổn giá xăng dầu hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Luật Giá 2023. Xăng dầu vốn là mặt hàng nằm trong danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện bình ổn giá theo quy định tại Điều 17 Luật Giá 2023.

Bên cạnh công cụ về thuế, phí và Quỹ BOG truyền thống, việc sử dụng trực tiếp nguồn lực ngân sách (trong trường hợp đặc biệt) cho thấy sự quyết liệt của Chính phủ trong việc thực hiện các biện pháp bình ổn giá quy định tại Điều 19 Luật Giá 2023. Điều này không chỉ giúp ổn định tâm lý thị trường mà còn khẳng định vai trò điều tiết vĩ mô của Nhà nước đối với các mặt hàng thiết yếu, có tác động lan tỏa lớn đến toàn bộ nền kinh tế.

Trong thời gian tới, Bộ Tài chính và Bộ Công Thương sẽ tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến giá dầu thô thế giới để có phương án điều hành giá bán lẻ xăng dầu trong nước hài hòa, đảm bảo lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng, góp phần kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đã đề ra.