Cán bộ nhân sự rà soát hồ sơ bảo hiểm xã hội cho người lao động (ảnh minh họa)

Ngày 07/07/2021, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã ban hành Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH. Với hiệu lực thi hành từ ngày 01/09/2021, văn bản này mang đến những điều chỉnh mang tính bước ngoặt, tháo gỡ nhiều vướng mắc thực tiễn trong việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc.

1. Mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc tại cấp xã

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất nằm ở khoản 1 Điều 1 Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH. Theo đó, quy định về đối tượng tham gia đã được làm rõ:

Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn đồng thời là người giao kết hợp đồng lao động quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội thì tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo đối tượng quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội.

Điều này đồng nghĩa với việc nếu một người vừa là cán bộ không chuyên trách cấp xã, vừa đi làm thêm theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên, họ sẽ được đóng BHXH theo nhóm người lao động có hợp đồng. Đây là sự ghi nhận công bằng, giúp người lao động đảm bảo quyền lợi tối ưu hơn so với quy định cũ tại Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH.

2. Khống chế mức hưởng ốm đau tối đa khi nghỉ lẻ tháng

Trước đây, việc tính toán mức hưởng ốm đau cho những ngày lẻ thường gây ra sự chênh lệch. Khoản 2 Điều 1 Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH đã bổ sung quy định: Mức hưởng tối đa đối với thời gian lẻ tháng bằng mức trợ cấp ốm đau của một tháng. Quy định này giúp chuẩn hóa việc chi trả, tránh trường hợp số tiền hưởng ngày lẻ cộng dồn lại vượt quá mức hưởng của cả một tháng đóng BHXH.

3. Cách tính tiền lương tháng làm căn cứ hưởng chế độ ốm đau

Từ ngày 01/09/2021, nếu người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, mức hưởng sẽ được tính trên tiền lương đóng BHXH của tháng liền kề trước khi nghỉ việc. Đặc biệt, nếu các tháng tiếp theo vẫn tiếp tục ốm, mức hưởng vẫn giữ nguyên căn cứ là tiền lương tháng liền kề trước khi bắt đầu đợt nghỉ đó. Đây là điểm khác biệt lớn so với trước đây khi thường tính trên lương của chính tháng nghỉ ốm.

4. Quyền lợi 'vàng' cho người chồng khi vợ sinh con

Thông tư mới đã mở rộng cánh cửa hưởng trợ cấp cho lao động nam. Cụ thể, nếu cả hai vợ chồng cùng tham gia BHXH nhưng người vợ không đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản, thì người chồng chỉ cần đóng đủ 06 tháng BHXH trong vòng 12 tháng trước khi vợ sinh là đã được hưởng trợ cấp một lần (bằng 02 lần mức lương cơ sở cho mỗi con).

Người cha được hưởng nhiều quyền lợi hơn khi vợ sinh con từ tháng 9/2021 (ảnh minh họa)

Bên cạnh đó, quy định về thời gian nghỉ của lao động nam cũng linh hoạt hơn. Nếu người chồng nghỉ nhiều lần, lần nghỉ cuối cùng vẫn phải nằm trong khoảng 30 ngày đầu kể từ khi vợ sinh con theo quy định tại Điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2014.

5. Chế độ thai sản khi sinh đôi nhưng có con bị chết lưu

Đây là quy định mang tính nhân văn sâu sắc. Theo khoản 6 Điều 1 Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH, trường hợp sinh đôi trở lên mà có con bị chết hoặc chết lưu, trợ cấp thai sản và trợ cấp một lần sẽ được tính theo tổng số con được sinh ra, bao gồm cả những con không may mắn sống sót. Trước đó, Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH chỉ giải quyết cho những con còn sống.

6. Không giải quyết thai sản nếu trùng ngày nghỉ phép năm

Một lưu ý quan trọng cho người lao động: Nếu thời gian nghỉ khám thai, sẩy thai, nạo hút thai hoặc thời gian chồng nghỉ khi vợ sinh mà trùng với kỳ nghỉ phép năm, nghỉ việc riêng hoặc nghỉ không lương thì người lao động không được thanh toán chế độ thai sản từ quỹ BHXH. Đây là quy định mới nhằm tránh việc hưởng trùng lặp các chế độ nghỉ có lương hoặc nghỉ theo thỏa thuận dân sự.

7. Làm rõ thời gian hưởng dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau sinh

Theo Điều 41 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, lao động nữ có 30 ngày đầu làm việc để quyết định việc nghỉ dưỡng sức. Thông tư 06 đã làm rõ: Khoảng thời gian 30 ngày này được tính từ ngày hết thời hạn hưởng chế độ thai sản mà sức khỏe người lao động chưa phục hồi.

8. Chế độ hưu trí cho bộ đội, công an bị tước quân tịch

Đối với những đối tượng đặc thù như bộ đội, công an bị tước quân tịch hoặc danh hiệu CAND, điều kiện hưởng lương hưu sẽ áp dụng như người lao động bình thường theo quy định tại Điều 54 và Điều 55 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 (đã được sửa đổi bởi Bộ luật Lao động 2019). Họ sẽ không còn được hưởng đặc quyền nghỉ hưu sớm 05 tuổi như khi còn tại ngũ.

9. Bổ sung quy định về trợ cấp tuất hằng tháng

Thông tư 06 cũng tháo gỡ vướng mắc về tuổi của thân nhân để hưởng chế độ tuất. Thời điểm xét tuổi là ngày cuối cùng của tháng người lao động chết. Đặc biệt, thân nhân đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng mà sau đó có thu nhập cao hơn mức lương cơ sở thì vẫn tiếp tục được hưởng trợ cấp, đảm bảo tính ổn định của chính sách an sinh.

Những thay đổi trên cho thấy nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật BHXH, hướng tới bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng của người lao động trong bối cảnh mới.