Từ ngày 01/7/2026, Thông tư 86/2026/TT-BTC quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành chính thức có hiệu lực thi hành. Văn bản này thay thế hoàn toàn cho Thông tư 06/2021/TT-BTC, đánh dấu một bước tiến lớn trong việc chuẩn hóa và đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến thuế hải quan tại Việt Nam.

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Thông tư 86/2026/TT-BTC là quy định cụ thể về các nhóm đối tượng được đơn giản hóa thủ tục kê khai. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 3 của Thông tư này, Bộ Tài chính đã chỉ rõ 03 nhóm trường hợp người nộp thuế không phải khai thuế theo từng lần phát sinh đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Quy định này được kỳ vọng sẽ giúp các doanh nghiệp tiết kiệm tối đa thời gian, chi phí và nhân lực trong quá trình thông quan hàng hóa.

Chi Tiết 3 Nhóm Trường Hợp Không Phải Khai Thuế Từng Lần Phát Sinh Từ 01/7/2026

Theo quy định mới nhất, thay vì phải thực hiện thủ tục kê khai thuế cho mỗi chuyến hàng hoặc mỗi lần giao dịch phát sinh, người nộp thuế thuộc các trường hợp dưới đây sẽ được áp dụng cơ chế quản lý đặc thù, giảm thiểu gánh nặng thủ tục hành chính:

1. Nhóm hàng hóa đặc thù có tính chất vận hành liên tục hoặc khép kín

Đối với một số loại hàng hóa có đặc tính thương mại đặc biệt, việc kê khai theo từng lần phát sinh là không khả thi hoặc gây cản trở lớn đến hoạt động lưu thông. Do đó, pháp luật quy định người nộp thuế không phải khai thuế theo từng lần phát sinh đối với các mặt hàng sau:

• Mặt hàng điện năng xuất khẩu, nhập khẩu: Do đặc thù truyền tải liên tục qua hệ thống lưới điện quốc gia, việc đo đếm và xác định sản lượng được thực hiện theo chu kỳ chốt chỉ số công tơ chứ không theo từng chuyến hàng.
• Hàng hóa bán trong khu vực cách ly tại các sân bay quốc tế: Quy định này áp dụng cho các hoạt động kinh doanh trong khu vực hạn chế của sân bay (trừ hàng hóa đưa vào bán tại các cửa hàng miễn thuế đã có quy định quản lý riêng biệt của pháp luật).
• Hàng hóa cung cấp cho hành khách trên các chuyến bay tuyến quốc tế: Bao gồm suất ăn, nước uống, nhu yếu phẩm phục vụ trực tiếp cho hành khách và tổ bay trong suốt hành trình bay quốc tế.
• Xăng, dầu cung ứng cho tàu bay xuất cảnh: Nhiên liệu bay được cung cấp trực tiếp cho các phương tiện vận tải hàng không thực hiện lộ trình xuất cảnh ra nước ngoài theo quy định của pháp luật về hải quan.

2. Các giao dịch thương mại giữa Doanh nghiệp ưu tiên và đối tác

Nhằm khuyến khích và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có quá trình tuân thủ pháp luật tốt, cơ quan Hải quan áp dụng chế độ ưu tiên đặc biệt. Theo đó, không phải khai thuế theo từng lần phát sinh trong các trường hợp mua, bán, gia công, thuê, mượn hoặc giao nhận hàng hóa giữa doanh nghiệp ưu tiên và đối tác.

Quy định này được thực hiện đồng bộ theo hướng dẫn tại điểm c khoản 3 Điều 75 và khoản 6 Điều 86 Thông tư 38/2015/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung bởi các văn bản liên quan). Việc nới lỏng thủ tục này giúp các doanh nghiệp lớn tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm thiểu thời gian chờ đợi tại cửa khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

3. Các trường hợp đặc thù khác theo quy định của pháp luật hải quan

Ngoài hai nhóm đối tượng cụ thể nêu trên, người nộp thuế cũng không phải thực hiện khai thuế theo từng lần phát sinh đối với các trường hợp đặc biệt khác được quy định rõ trong hệ thống pháp luật về hải quan hiện hành. Điều này tạo ra một hành lang pháp lý mở, giúp cơ quan quản lý dễ dàng điều chỉnh và áp dụng các biện pháp ưu đãi phù hợp với thực tiễn phát triển của nền kinh tế số và thương mại điện tử xuyên biên giới.

Ý Nghĩa Của Quy Định Mới Đối Với Doanh Nghiệp Xuất Nhập Khẩu

Việc ban hành Thông tư 86/2026/TT-BTC với những cải cách mạnh mẽ về thủ tục kê khai thuế mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

"Việc chuyển đổi từ phương thức kê khai thủ công, cắt khúc sang cơ chế quản lý hiện đại, ưu tiên giao dịch điện tử và đơn giản hóa thủ tục cho các đối tượng đặc thù là bước đi chiến lược của ngành Tài chính nhằm đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua khó khăn, thúc đẩy tăng trưởng xuất nhập khẩu bền vững."

• Tiết giảm chi phí vận hành: Doanh nghiệp không còn phải bố trí nhân sự để thực hiện các thủ tục lặp đi lặp lại cho từng lô hàng nhỏ lẻ hoặc các giao dịch mang tính chất liên tục.
• Rút ngắn thời gian thông quan: Hàng hóa đặc thù và hàng hóa của doanh nghiệp ưu tiên được lưu thông nhanh chóng, giảm thiểu chi phí lưu kho bãi tại các cảng biển, sân bay.
• Nâng cao tính chủ động: Doanh nghiệp có thể chủ động lên kế hoạch tài chính, cân đối dòng tiền nộp thuế theo chu kỳ thay vì bị động theo từng chuyến hàng phát sinh.

Khuyến Nghị Cho Doanh Nghiệp Để Thích Ứng Hiệu Quả

Mặc dù quy định mới mang lại nhiều thuận lợi, tuy nhiên đi kèm với đó là yêu cầu rất cao về tính tự tuân thủ và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp. Theo tinh thần của Luật Quản lý thuế 2019 và các văn bản hướng dẫn, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của hồ sơ lưu trữ nội bộ.

Do đó, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động thực hiện các biện pháp sau:

1. Rà soát hệ thống kiểm soát nội bộ: Đảm bảo toàn bộ chứng từ giao nhận, hóa đơn thương mại và dữ liệu điện tử được lưu trữ khoa học, thống nhất để sẵn sàng cung cấp khi cơ quan Hải quan thực hiện kiểm tra sau thông quan.
2. Cập nhật phần mềm khai báo: Phối hợp chặt chẽ với các đơn vị cung cấp giải pháp phần mềm hải quan để cập nhật kịp thời các biểu mẫu, mã loại hình và quy trình khai báo mới theo đúng chuẩn của Thông tư 86/2026/TT-BTC.
3. Nâng cao năng lực nghiệp vụ: Tổ chức các buổi tập huấn nội bộ cho bộ phận xuất nhập khẩu và kế toán thuế để nắm vững các mốc thời hạn nộp thuế, quy trình khai bổ sung và các trường hợp được miễn tính tiền chậm nộp theo quy định mới.

Việc chủ động nắm bắt và áp dụng đúng các quy định ưu đãi tại Thông tư 86/2026/TT-BTC không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn là chìa khóa vàng để tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.