Việc tự ý mua thuốc điều trị tại nhà là thói quen phổ biến của người Việt. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc tự điều trị an toàn và nguy cơ lạm dụng thuốc luôn là bài toán khó đối với các nhà quản lý y tế. Để giải quyết vấn đề này, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 12/2025/TT-BYT, trong đó xác lập những tiêu chuẩn khắt khe nhưng minh bạch để phân loại thuốc không kê đơn.

Bước ngoặt trong quản lý dược phẩm từ giữa năm 2025

Theo quy định tại Điều 15 Thông tư 12/2025/TT-BYT, việc phân loại thuốc không kê đơn không còn dựa trên cảm tính mà phải tuân thủ các nguyên tắc cốt lõi: Bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người dùng, tạo điều kiện tiếp cận thuốc kịp thời và tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe nhất.

5 tiêu chí 'vàng' để một loại thuốc được bán không cần đơn

Một loại thuốc chỉ được coi là thuốc không kê đơn nếu đáp ứng đồng thời 5 tiêu chí sau đây:

• An toàn và hiệu quả vượt trội: Thuốc phải có độc tính thấp, không gây ra các biến chứng nguy hiểm như độc sinh sản, di truyền hay ung thư. Quan trọng nhất, người bệnh có thể tự sử dụng mà không cần sự giám sát trực tiếp của bác sĩ.
• Chỉ định cho các bệnh lý nhẹ, ngắn hạn: Thuốc được dùng để điều trị các triệu chứng mà người bệnh có thể tự nhận biết và xử lý được.
• Nguy cơ lạm dụng thấp: Thuốc không gây lệ thuộc (nghiện) và không làm che lấp các triệu chứng của bệnh nghiêm trọng, tránh tình trạng người bệnh chủ quan làm trễ thời gian điều trị chuyên sâu.
• Cách dùng đơn giản: Dạng bào chế dễ sử dụng, không yêu cầu kỹ thuật tiêm truyền phức tạp hay điều kiện bảo quản quá đặc biệt.
• Thành phần 'sạch': Tuyệt đối không chứa các dược liệu nằm trong danh mục độc hại do Bộ Y tế quy định.

Phương pháp phân loại linh hoạt và thực tiễn

Pháp luật cũng mở ra các hướng phân loại rất thực tế. Nếu một loại thuốc biệt dược gốc đã được cấp phép là thuốc không kê đơn tại Việt Nam, thì các loại thuốc generic tương ứng cũng sẽ được hưởng quy chế này. Ngoài ra, cơ quan quản lý cũng sẽ tham chiếu danh mục thuốc của các quốc gia có hệ thống quản lý dược uy tín trên thế giới để cập nhật kịp thời cho thị trường trong nước.

"Việc phân loại thuốc không kê đơn phải phù hợp với thực tế sử dụng và cung ứng thuốc tại Việt Nam, đồng thời tạo điều kiện cho người dân tiếp cận thuốc một cách an toàn nhất."

Quy định mới này không chỉ giúp người dân chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe mà còn siết chặt kỷ cương trong ngành dược, loại bỏ những loại thuốc kém an toàn khỏi danh mục tự điều trị. Từ ngày 01/7/2025, thị trường dược phẩm Việt Nam hứa hẹn sẽ có những chuyển biến tích cực, minh bạch và an toàn hơn cho mọi nhà.