Chỉ còn chưa đầy một tuần nữa, kể từ ngày 01/6/2026, Việt Nam sẽ chính thức bước vào một giai đoạn mới trong lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh khi xăng sinh học E10 được triển khai đồng loạt trên phạm vi cả nước. Đây là bước đi chiến lược nhằm giảm thiểu khí thải nhà kính, bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, để việc chuyển đổi diễn ra thuận lợi, các cơ quan quản lý đã ban hành hàng loạt điều chỉnh quan trọng về tiêu chuẩn kỹ thuật pha trộn cũng như cơ chế xác định giá cơ sở riêng cho mặt hàng này.

Điều chỉnh tiêu chuẩn pha trộn xăng E10: Mở rộng tỷ lệ etanol và thay đổi nhiều chỉ tiêu kỹ thuật

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, phối trộn xăng sinh học là việc ban hành Thông tư 19/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ về việc ban hành Sửa đổi 01:2026 QCVN 01:2022/BKHCN (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xăng, nhiên liệu điêzen và nhiên liệu sinh học).

Theo quy chuẩn mới, thành phần của xăng sinh học E10 đã được điều chỉnh linh hoạt hơn. Cụ thể, xăng E10 được xác định là hỗn hợp của xăng không chì và etanol nhiên liệu với hàm lượng etanol dao động từ 8,0% đến 10,0% theo thể tích. So với quy định trước đây tại QCVN 01:2022/BKHCN (yêu cầu tỷ lệ etanol từ 9,0% đến 10,0%), ngưỡng tối thiểu đã được giảm bớt 1%. Việc mở rộng khoảng phối trộn này giúp các doanh nghiệp đầu mối dễ dàng hơn trong việc kiểm soát chất lượng và tối ưu hóa quy trình pha chế thực tế, đồng thời giảm bớt áp lực về nguồn cung etanol nguyên liệu trong bối cảnh nhu cầu tăng cao đột biến.

Bên cạnh tỷ lệ etanol, quy chuẩn sửa đổi cũng điều chỉnh nhiều chỉ tiêu kỹ thuật quan trọng khác:

• Tổng hàm lượng oxy: Được quy định không lớn hơn 4,0% khối lượng đối với tất cả các mức chất lượng (tăng từ mức 3,7% trước đây). Quy định này sẽ chính thức có hiệu lực bắt buộc áp dụng từ ngày 01/01/2027, giúp các nhà sản xuất có đủ thời gian nâng cấp công nghệ.
• Kiểm soát Methanol: Hợp chất metanol không còn bị cấm tuyệt đối ở mức "không phát hiện" như trước mà được phép tồn tại ở mức dung sai kỹ thuật không lớn hơn 0,3% thể tích. Điều này phản ánh thực tế khách quan trong quá trình vận chuyển và tồn trữ xăng dầu dễ bị lẫn tạp chất ở tỷ lệ cực nhỏ.
• Loại bỏ một số dung môi: Các hợp chất như aceton hoặc hỗn hợp sec-butyl acetat và n-butyl acetat đã bị loại bỏ hoàn toàn khỏi danh mục các chất oxygenat được phép sử dụng để đảm bảo an toàn cho động cơ và giảm thiểu khí thải độc hại.

Để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát chất lượng, quy chuẩn mới tiếp tục cập nhật các phương pháp thử theo tiêu chuẩn ASTM quốc tế và TCVN hiện hành, đảm bảo tính đồng bộ và chính xác cao nhất.

Lộ trình triển khai đồng loạt xăng E10 trên phạm vi cả nước từ ngày 01/6/2026

Song song với việc hoàn thiện khung khổ kỹ thuật, lộ trình đưa xăng sinh học E10 vào đời sống thực tế cũng được Chính phủ và Bộ Công Thương chỉ đạo sát sao. Theo quy định tại Thông tư 50/2025/TT-BCT, việc phân phối xăng E5 và xăng E10 sẽ chính thức được triển khai đồng loạt trên phạm vi toàn quốc kể từ ngày 01/6/2026.

Để đảm bảo thị trường không bị xáo trộn, lộ trình chuyển đổi đã được chia thành các giai đoạn chuyển tiếp rõ ràng:

• Giai đoạn khuyến khích (đến hết ngày 31/5/2026): Các doanh nghiệp đầu mối đã hoàn thiện hạ tầng phối trộn, bồn bể chứa và hệ thống phân phối được khuyến khích chủ động đưa xăng E10 ra thị trường trước thời hạn. Đối với các đơn vị chưa kịp hoàn thiện cơ sở vật chất, cơ chế cho phép họ mua lại xăng E5 hoặc E10 từ các đơn vị có đủ năng lực để cung ứng liên tục cho người tiêu dùng.
• Giai đoạn bắt buộc (từ ngày 01/6/2026): Tất cả các thương nhân kinh doanh xăng dầu, trạm bán lẻ trên toàn quốc phải nghiêm túc thực hiện việc phân phối xăng sinh học theo đúng lộ trình.

Bộ Công Thương đóng vai trò chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan để điều phối nguồn cung etanol (E100) và xăng nền khoáng, đảm bảo không xảy ra tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng. Đồng thời, các cơ quan quản lý thị trường sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất để ngăn chặn hành vi gian lận thương mại hoặc pha trộn không đúng quy chuẩn kỹ thuật.

Xăng E10 sẽ có cơ chế xác định giá riêng từ ngày 01/6/2026

Một trong những rào cản lớn nhất khiến xăng sinh học chưa thực sự thu hút người tiêu dùng trong thời gian qua là chênh lệch giá cả chưa đủ hấp dẫn so với xăng khoáng truyền thống. Nhận thức rõ điều này, dự thảo Nghị quyết của Chính phủ đã bổ sung cơ chế xác định giá cơ sở riêng biệt cho xăng E10 kể từ ngày 01/6/2026.

Theo đó, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ để công bố giá cơ sở cho mặt hàng xăng sinh học mới, cụ thể là E10RON95-III. Công thức tính giá cơ sở sẽ được xây dựng dựa trên các yếu tố cấu thành thực tế bao gồm:

1. Giá xăng dầu thành phẩm thế giới và giá etanol nhiên liệu biến tính nhập khẩu hoặc sản xuất trong nước.
2. Tỷ lệ phối trộn thực tế giữa xăng nền và etanol.
3. Các chi phí định mức hợp lý như chi phí vận chuyển, tiếp nhận, tồn trữ, hao hụt đặc thù của nhiên liệu sinh học và lợi nhuận định mức của doanh nghiệp.

"Việc xây dựng một công thức giá cơ sở riêng biệt và minh bạch cho xăng E10 không chỉ giúp các doanh nghiệp đầu mối yên tâm đầu tư hạ tầng phối trộn mà còn là cơ sở để Nhà nước điều tiết thị trường một cách hiệu quả, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng."

Đặc biệt, Bộ Tài chính đang khẩn trương nghiên cứu, đề xuất điều chỉnh các chính sách thuế liên quan như Thuế tiêu thụ đặc biệt và Thuế bảo vệ môi trường đối với xăng sinh học. Mục tiêu là tạo ra một khoảng cách chênh lệch giá đủ lớn và hấp dẫn (dự kiến từ 1.000 đến 1.500 đồng/lít) giữa xăng sinh học E10 và xăng khoáng RON95 truyền thống, từ đó khuyến khích người dân chủ động chuyển sang sử dụng nhiên liệu thân thiện với môi trường một cách tự nguyện và lâu dài.

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả tiêu chuẩn kỹ thuật, lộ trình cung ứng và cơ chế giá, việc triển khai xăng E10 từ ngày 01/6/2026 hứa hẹn sẽ tạo ra một bước đột phá mạnh mẽ, đưa Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050.