Bảo vệ trẻ em trước các hành vi bạo lực, xâm hại luôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và cấp bách của toàn xã hội. Nhằm cụ thể hóa các quy định của trung ương và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng trên địa bàn, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định 4114/QĐ-UBND về Quy trình phối hợp hỗ trợ, can thiệp, xử lý đối với các trường hợp trẻ em bị bạo lực, xâm hại trên địa bàn Thành phố.

Điểm đáng chú ý nhất của Quy trình này là việc thiết lập cơ chế phản ứng nhanh, quy định thời hạn can thiệp khẩn cấp không quá 12 giờ đối với những trường hợp trẻ em đang bị đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm hoặc khi cha, mẹ, người chăm sóc chính lại chính là đối tượng gây ra hành vi bạo lực, xâm hại.

Cơ chế phản ứng nhanh: Can thiệp khẩn cấp không quá 12 giờ

Theo quy định tại Điều 31 Nghị định 56/2017/NĐ-CP hướng dẫn Luật Trẻ em 2016, trẻ em cần được bảo vệ khẩn cấp là những trường hợp đang bị đe dọa hoặc bị gây tổn hại nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm. Quyết định 4114/QĐ-UBND của UBND TP.HCM đã cụ thể hóa tinh thần này bằng một quy trình phối hợp liên ngành chặt chẽ, áp dụng thời hạn tối đa 12 giờ kể từ khi tiếp nhận thông tin để thực hiện các biện pháp can thiệp khẩn cấp.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin và xác thực vụ việc, các cơ quan liên quan phải khẩn trương triển khai các biện pháp bảo vệ trẻ em. Công chức phụ trách công tác trẻ em cấp xã có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng để thực hiện các bước đi đầu tiên nhằm bảo đảm an toàn cho trẻ.

"Việc can thiệp trong trường hợp trẻ em cần được bảo vệ khẩn cấp phải được thực hiện trong thời gian nhanh nhất có thể và không quá 12 giờ từ khi nhận được thông tin."

Sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan Công an, Y tế và chính quyền địa phương là yếu tố quyết định sự thành công của quy trình can thiệp khẩn cấp này, giúp ngăn chặn kịp thời các hành vi bạo hành và giảm thiểu tối đa tổn thương cho trẻ.

Trách nhiệm cụ thể của các cơ quan phối hợp

Quy trình ban hành kèm Quyết định 4114/QĐ-UBND phân định rõ ràng trách nhiệm của từng chủ thể tham gia vào quá trình can thiệp, bảo vệ trẻ em:

• Công chức phụ trách công tác trẻ em cấp xã: Có trách nhiệm kết nối ngay với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và cơ quan Công an để kịp thời điều trị, chăm sóc sức khỏe, bảo đảm an toàn cho trẻ. Đồng thời, tiến hành đánh giá mức độ tổn hại, xây dựng kế hoạch hỗ trợ, can thiệp trình Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt theo đúng quy định tại Điều 50 Luật Trẻ em 2016.
• Cơ quan Công an: Có trách nhiệm ngăn chặn ngay hành vi đe dọa hoặc gây tổn hại đối với trẻ; phối hợp trao đổi thông tin với cơ quan phụ trách công tác trẻ em để bảo đảm việc can thiệp đạt hiệu quả cao nhất và tiến hành các biện pháp điều tra, xử lý đối tượng vi phạm theo quy định pháp luật.
• Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh: Quy trình yêu cầu ưu tiên tiếp nhận, khám và điều trị khẩn cấp cho trẻ em. Đồng thời, phối hợp lưu giữ chứng cứ tổn hại phục vụ công tác giám định, điều tra. Tùy từng trường hợp, cơ sở y tế phải hướng dẫn việc điều trị, cấp giấy giới thiệu đi giám định hoặc thông tin ngay cho cơ quan Công an nếu phát hiện cha, mẹ hoặc người chăm sóc là người thực hiện hành vi bạo lực, xâm hại.

Tạm thời cách ly trẻ khỏi môi trường nguy hiểm

Không chỉ dừng ở việc bảo đảm an toàn trước mắt, Quy trình còn quy định biện pháp mạnh mẽ nhằm bảo vệ trẻ em lâu dài. Nếu trẻ có nguy cơ tiếp tục bị bạo lực hoặc cha, mẹ, người chăm sóc là người gây hại thì phải tạm thời cách ly trẻ khỏi người gây bạo lực trong thời hạn không quá 12 giờ kể từ khi tiếp nhận thông tin, phù hợp với quy định tại Điều 32 Nghị định 56/2017/NĐ-CP.

Sau khi có quyết định của Chủ tịch UBND cấp xã, trẻ được bàn giao ngay đến cơ sở bảo trợ xã hội để chăm sóc thay thế tạm thời. Thời hạn chăm sóc tại cơ sở bảo trợ tối đa là 03 tháng, còn thời hạn tạm thời cách ly tối đa là 15 ngày, trừ trường hợp phải tiếp tục cách ly theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Quy trình phối hợp theo Quyết định 4114/QĐ-UBND là một bước tiến quan trọng của TP.HCM trong việc cụ thể hóa Nghị định 56/2017/NĐ-CP, tạo ra hành lang pháp lý và quy trình hành động nhanh chóng, rõ ràng để bảo vệ quyền lợi và tính mạng của những mầm non tương lai trước vấn nạn bạo lực, xâm hại.