Đầu năm 2020, Bộ Chính trị đã chính thức ban hành Quy định số 214-QĐ/TW về khung tiêu chuẩn chức danh, tiêu chí đánh giá cán bộ thuộc diện Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý. Văn bản này thay thế cho Quy định số 90-QĐ/TW năm 2017, đặt ra những yêu cầu khắt khe và cụ thể hơn đối với các vị trí lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước.

Khung tiêu chuẩn chung cho cán bộ cấp chiến lược

Theo Quy định 214-QĐ/TW, bất kỳ cán bộ nào thuộc diện Trung ương quản lý đều phải đáp ứng 5 nhóm tiêu chuẩn chung cốt lõi:

• Chính trị, tư tưởng: Tuyệt đối trung thành với lợi ích của Đảng, quốc gia và nhân dân; kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
• Đạo đức, lối sống: Mẫu mực, sống trung thực, khiêm tốn, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư; không tham vọng quyền lực, không tham nhũng, lãng phí.
• Trình độ: Tốt nghiệp đại học trở lên; lý luận chính trị cử nhân hoặc cao cấp; quản lý nhà nước ngạch chuyên viên cao cấp hoặc tương đương.
• Năng lực và uy tín: Có tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược; năng lực cụ thể hóa đường lối của Đảng thành chính sách, pháp luật hiệu quả.
• Sức khỏe, độ tuổi và kinh nghiệm: Đảm bảo đủ sức khỏe và kinh nghiệm thực tiễn qua các chức danh lãnh đạo chủ chốt cấp dưới.

Tiêu chuẩn riêng cho chức danh Tổng Bí thư

Bên cạnh các tiêu chuẩn chung, chức danh Tổng Bí thư đòi hỏi những phẩm chất đặc biệt xuất sắc. Người đứng đầu Đảng phải là trung tâm đoàn kết, quy tụ và phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị.

"Có năng lực lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, đặc biệt là người kế nhiệm, cán bộ chủ chốt."

Một điểm mới đáng chú ý là yêu cầu về kinh nghiệm thực tiễn: Tổng Bí thư phải đã kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở chức vụ Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy hoặc Trưởng ban, Bộ, ngành Trung ương. So với quy định cũ yêu cầu "hoàn thành xuất sắc", việc điều chỉnh thành "hoàn thành tốt" được cho là phù hợp hơn với thực tế đánh giá cán bộ hiện nay, nhưng vẫn đảm bảo tính khắt khe khi yêu cầu phải tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trở lên.

Yêu cầu đối với Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ

Đối với chức danh Chủ tịch nước, Quy định 214 nhấn mạnh năng lực nổi trội trong lĩnh vực đối nội, đối ngoại, an ninh và quốc phòng. Chủ tịch nước phải là biểu tượng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và có hiểu biết sâu rộng về công tác tư pháp.

Trong khi đó, Thủ tướng Chính phủ cần có năng lực nổi trội trong hoạch định chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng, an ninh. Thủ tướng phải có tư duy nhạy bén, quyết đoán và quyết liệt trong việc giải quyết các vấn đề khó, phức tạp thuộc lĩnh vực hành pháp.

Cả hai chức danh này đều yêu cầu cán bộ phải tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trở lên (quy định cũ chỉ yêu cầu "trong một nhiệm kỳ"). Điều này khẳng định yêu cầu về sự tôi luyện và kinh nghiệm dày dạn tại cơ quan quyền lực cao nhất của Đảng trước khi đảm nhận các trọng trách quốc gia.

Tầm quan trọng của việc chuẩn hóa tiêu chuẩn cán bộ

Việc ban hành Quy định 214-QĐ/TW vào thời điểm chuẩn bị cho Đại hội Đảng các cấp tiến tới Đại hội XIII của Đảng có ý nghĩa cực kỳ quan trọng. Đây là cơ sở pháp lý vững chắc để sàng lọc, lựa chọn những cán bộ thực sự xứng đáng, ngăn chặn tình trạng chạy chức, chạy quyền và đảm bảo sự chuyển giao thế hệ lãnh đạo một cách vững chắc, tin cậy.

Các tiêu chuẩn này không chỉ là thước đo đối với cán bộ mà còn là căn cứ để nhân dân giám sát, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ngày càng trong sạch, vững mạnh.