Ngày 12/11/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 33/2020/QĐ-TTg về tiêu chí phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo trình độ phát triển giai đoạn 2021-2025. Đây là một bước ngoặt quan trọng trong chính sách an sinh xã hội, trực tiếp thay đổi cách thức xác định các địa bàn cần ưu tiên hỗ trợ đặc biệt.

Diện mạo mới của tiêu chí xác định thôn đặc biệt khó khăn

Theo quy định tại Điều 6 Quyết định 33/2020/QĐ-TTg, một thôn được xác định là đặc biệt khó khăn nếu có tỷ lệ số hộ dân tộc thiểu số trong tổng số hộ dân sinh sống ổn định thành cộng đồng từ 15% trở lên và đáp ứng một trong hai điều kiện khắt khe sau:

• Trường hợp 1: Có tỷ lệ hộ nghèo từ 20% trở lên. Riêng đối với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, tiêu chí này được nới lỏng hơn với tỷ lệ hộ nghèo từ 15% trở lên hoặc có trên 30 hộ nghèo là hộ dân tộc thiểu số.
• Trường hợp 2: Có tỷ lệ hộ nghèo từ 15% đến dưới 20% (khu vực Đồng bằng sông Cửu Long từ 12% đến dưới 15%) và phải kèm theo ít nhất một trong các yếu tố hạ tầng hoặc nhân khẩu học đặc thù.

Các yếu tố bổ trợ cho trường hợp 2 bao gồm: Trên 60% hộ nghèo là người dân tộc thiểu số; chưa có đường giao thông thuận tiện đến trung tâm xã (đặc biệt là trong mùa mưa); hoặc hệ thống điện lưới quốc gia chưa bao phủ toàn diện (trên 30% số hộ chưa có điện).

Sự khác biệt so với giai đoạn 2016 - 2020

Trước đó, việc xác định dựa trên Quyết định 50/2016/QĐ-TTg tập trung nhiều vào chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều và các thiết chế văn hóa như nhà văn hóa, khu thể thao thôn. Tuy nhiên, quy định mới tại Quyết định 33/2020/QĐ-TTg đã tinh gọn và tập trung trực diện hơn vào các chỉ số nghèo đói và hạ tầng thiết yếu nhất (điện, đường).

"Thôn đặc biệt khó khăn là thôn có tỷ lệ số hộ dân tộc thiểu số trong tổng số hộ dân sinh sống ổn định thành cộng đồng từ 15% trở lên và đáp ứng một trong hai tiêu chí: Có tỷ lệ hộ nghèo từ 20% trở lên..."

Việc thay đổi này nhằm đảm bảo nguồn lực của Nhà nước được tập trung đúng nơi, đúng đối tượng, tránh dàn trải và nâng cao hiệu quả của các chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Hiệu lực thi hành và tác động thực tiễn

Quyết định 33/2020/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực từ ngày 31/12/2020. Điều này đồng nghĩa với việc từ năm 2021, danh sách các thôn đặc biệt khó khăn sẽ được rà soát và phê duyệt lại dựa trên bộ tiêu chí mới này. Các địa phương cần chủ động nắm bắt để thực hiện công tác rà soát chính xác, đảm bảo quyền lợi cho bà con vùng sâu, vùng xa.