Trong hoạt động thương mại quốc tế, thư tín dụng (L/C) là một công cụ thanh toán an toàn và phổ biến. Tuy nhiên, không phải lúc nào quá trình thanh toán cũng diễn ra suôn sẻ. Một trong những nghiệp vụ quan trọng nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý là thương lượng thanh toán. Vậy khi nào một khoản nợ từ nghiệp vụ này bị chuyển sang trạng thái quá hạn? Quy định mới nhất tại Thông tư 21/2024/TT-NHNN đã làm rõ vấn đề này.

Thương lượng thanh toán L/C được hiểu như thế nào?

Trước hết, cần hiểu rõ bản chất của nghiệp vụ này. Theo quy định tại khoản 6 Điều 3 Thông tư 21/2024/TT-NHNN:

Thương lượng thanh toán là việc ngân hàng thương lượng mua có kỳ hạn hoặc mua có bảo lưu quyền truy đòi bộ chứng từ xuất trình theo thư tín dụng (có kèm hoặc không kèm hối phiếu) của bên thụ hưởng trước khi đến hạn thanh toán.

Nói một cách đơn giản, đây là hình thức ngân hàng "ứng trước" tiền cho bên thụ hưởng bằng cách mua lại bộ chứng từ. Việc này giúp doanh nghiệp xuất khẩu có vốn lưu động sớm hơn thay vì phải chờ đợi đến ngày thanh toán thực tế của ngân hàng phát hành.

Quy định về việc chuyển nợ quá hạn trong thương lượng thanh toán

Rủi ro phát sinh khi đến hạn thanh toán nhưng ngân hàng không nhận được tiền từ các bên liên quan. Điều 39 Thông tư 21/2024/TT-NHNN quy định cụ thể hai trường hợp chuyển nợ quá hạn như sau:

1. Đối với trường hợp mua có kỳ hạn bộ chứng từ

Khi ngân hàng thực hiện mua có kỳ hạn, nếu khách hàng không thực hiện việc thanh toán đúng theo thời hạn đã thỏa thuận, ngân hàng sẽ thực hiện chuyển số dư nợ gốc chưa được hoàn trả sang nợ quá hạn.

Đặc biệt, tại thời điểm thanh toán thư tín dụng, nếu số tiền nhận được nhỏ hơn tổng số tiền ngân hàng đã thương lượng thanh toán cộng với các loại phí và lãi phát sinh, ngân hàng sẽ tiếp tục theo dõi khoản chênh lệch này như một khoản nợ và áp dụng các biện pháp thu hồi nợ quyết liệt.

2. Đối với trường hợp mua có bảo lưu quyền truy đòi

Trong trường hợp này, ngân hàng và khách hàng thường thỏa thuận một thời hạn truy đòi. Nếu hết thời hạn này mà khách hàng vẫn chưa hoàn trả đủ số tiền, ngân hàng sẽ chuyển toàn bộ số tiền đã thương lượng thanh toán cho khách hàng (phần chưa trả) thành nợ quá hạn.

Nghĩa vụ thông báo của ngân hàng khi chuyển nợ quá hạn

Pháp luật yêu cầu tính minh bạch trong quan hệ tín dụng. Khi thực hiện chuyển nợ quá hạn, ngân hàng có trách nhiệm gửi thông báo cho khách hàng. Nội dung thông báo phải thể hiện rõ các thông tin sau:

• Số dư nợ gốc bị quá hạn cụ thể là bao nhiêu.
• Thời điểm chính thức chuyển sang nợ quá hạn.
• Lãi suất áp dụng đối với dư nợ gốc bị quá hạn (thường sẽ cao hơn lãi suất trong hạn).

Việc nắm rõ các quy định này không chỉ giúp ngân hàng quản trị rủi ro tốt hơn mà còn giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ động trong kế hoạch tài chính, tránh rơi vào tình trạng nợ xấu gây ảnh hưởng đến uy tín tín dụng trên thị trường.