(Hethongphapluat.com) - Thông tin Bộ Tài chính chính thức công bố dự thảo Nghị quyết về Biểu thuế bảo vệ môi trường, trong đó đề xuất đưa mức thuế đối với mặt hàng xăng lên ngưỡng kịch trần 4.000 đồng/lít, đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận những ngày đầu năm 2018. Trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực ổn định vĩ mô, bước đi này được xem là một phép thử lớn đối với sức chịu đựng của người tiêu dùng và cộng đồng doanh nghiệp.

Đề xuất tăng thuế kịch khung: Những con số "biết nói"

Theo nội dung dự thảo đang được lấy ý kiến rộng rãi, Bộ Tài chính đề xuất điều chỉnh mức thuế bảo vệ môi trường (BVMT) đối với xăng (trừ ethanol) từ mức 3.000 đồng/lít hiện nay lên 4.000 đồng/lít. Nếu được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên sắc thuế này chạm mức tối đa trong khung thuế quy định tại Luật Thuế bảo vệ môi trường 2010.

Cụ thể, căn cứ theo quy định tại Điều 8 Luật Thuế bảo vệ môi trường 2010, khung thuế đối với xăng được ấn định trong khoảng từ 1.000 đồng đến 4.000 đồng/lít. Việc đề xuất mức 4.000 đồng đồng nghĩa với việc cơ quan quản lý muốn tận dụng tối đa dư địa pháp lý để tăng thu ngân sách và điều tiết tiêu dùng.

Nhìn lại lộ trình, thuế BVMT đối với xăng dầu đã có những bước nhảy vọt đáng kể. Từ mức 1.000 đồng/lít theo Nghị quyết 1269/2011/UBTVQH12, sắc thuế này đã tăng gấp 3 lần lên 3.000 đồng/lít vào năm 2015 theo Nghị quyết 888a/2015/UBTVQH13. Và nay, sau 3 năm ổn định, một ngưỡng cao mới lại đang được thiết lập.

Giải mã lý do: Tại sao lại tăng thuế vào lúc này?

Lý giải về sự cần thiết của việc tăng thuế, Bộ Tài chính đưa ra ba luận điểm chính. Thứ nhất, đây là giải pháp bù đắp hụt thu ngân sách khi thuế nhập khẩu xăng dầu đang giảm dần theo các cam kết tại các Hiệp định thương mại tự do (FTA). Khi nguồn thu từ cửa khẩu giảm, việc tăng thu nội địa thông qua thuế gián thu như thuế BVMT được xem là tất yếu.

Thứ hai, cơ quan soạn thảo cho rằng giá bán lẻ xăng dầu tại Việt Nam hiện vẫn thấp hơn so với nhiều quốc gia có chung đường biên giới và trong khu vực ASEAN. Việc duy trì giá thấp có thể dẫn đến tình trạng buôn lậu xăng dầu qua biên giới diễn biến phức tạp.

Thứ ba, xăng dầu là mặt hàng gây ô nhiễm môi trường. Việc áp mức thuế cao nhất nhằm hiện thực hóa mục tiêu khuyến khích sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và thúc đẩy lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học, năng lượng sạch theo đúng tinh thần của chiến lược tăng trưởng xanh.

Tác động dây chuyền: Nỗi lo lạm phát và gánh nặng chi phí

Tuy nhiên, ở góc độ người tiêu dùng và doanh nghiệp vận tải, nỗi lo về một đợt "bão giá" là hoàn toàn có cơ sở. Theo quy định về phương pháp tính giá cơ sở tại khoản 9 Điều 3 Nghị định 83/2014/NĐ-CP, thuế BVMT là một thành tố cứng cấu thành nên giá bán lẻ xăng dầu.

"Giá cơ sở xăng dầu được hình thành từ các yếu tố: Giá xăng dầu thế giới, các loại thuế (nhập khẩu, tiêu thụ đặc biệt, bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng), các khoản chi phí định mức và lợi nhuận định mức..."

Khi thuế BVMT tăng thêm 1.000 đồng/lít, giá xăng sẽ chịu áp lực tăng tương ứng ngay lập tức. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến túi tiền của người đi xe máy, ô tô mà còn tác động trực tiếp đến giá cước vận tải, từ đó đẩy giá thành các mặt hàng thiết yếu khác tăng theo. Nhiều chuyên gia kinh tế cảnh báo, nếu không có kịch bản điều hành linh hoạt, việc tăng thuế có thể tạo ra áp lực lạm phát rất lớn cho năm 2018.

Dự kiến, nếu dự thảo được thông qua, mức thuế mới sẽ bắt đầu có hiệu lực từ nửa cuối năm 2018. Đây chắc chắn sẽ là bài toán cân não đối với Chính phủ trong việc hài hòa giữa mục tiêu thu ngân sách và đảm bảo an sinh xã hội, ổn định kinh tế vĩ mô.