Từ ngày 01/01/2026, hệ thống chính sách thuế đối với các mặt hàng có hại cho sức khỏe tại Việt Nam sẽ có sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Với việc thông qua Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025, Quốc hội đã xác lập một lộ trình tăng thuế suất và bổ sung mức thuế tuyệt đối đối với rượu, bia và thuốc lá nhằm điều chỉnh hành vi tiêu dùng và tăng thu ngân sách bền vững.

Lộ trình tăng thuế tuyệt đối đối với thuốc lá: Bước đi quyết liệt

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 8 Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 chính là việc áp dụng phương pháp thuế hỗn hợp đối với mặt hàng thuốc lá. Bên cạnh thuế suất theo tỷ lệ phần trăm hiện hành, từ năm 2027, mức thuế tuyệt đối sẽ được bổ sung và tăng dần theo từng năm.

Cụ thể, đối với thuốc lá điếu, mức thuế tuyệt đối sẽ bắt đầu từ 2.000 đồng/bao vào năm 2027 và đạt mức 10.000 đồng/bao vào năm 2031. Đối với xì gà, mức thuế này còn cao hơn, dao động từ 20.000 đồng đến 100.000 đồng mỗi điếu. Đây được xem là công cụ tài chính mạnh mẽ để giảm tỷ lệ người hút thuốc, đặc biệt là trong giới trẻ.

Quy định tại Biểu thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá:

• Từ 01/01/2027: 2.000 đồng/bao (thuốc lá điếu); 20.000 đồng/điếu (xì gà).
• Lộ trình tăng dần đến 01/01/2031: 10.000 đồng/bao (thuốc lá điếu); 100.000 đồng/điếu (xì gà).

Rượu và bia: Thuế suất tăng mạnh theo nồng độ cồn

Không chỉ thuốc lá, các loại đồ uống có cồn cũng nằm trong diện điều chỉnh tăng thuế suất theo lộ trình từ năm 2026 đến 2031. Chính sách này không chỉ nhằm mục tiêu kinh tế mà còn gắn liền với các nỗ lực phòng chống tác hại của rượu bia.

Đối với rượu từ 20 độ trở lên và bia, thuế suất sẽ tăng từ mức 65% hiện tại lên 90% vào năm 2031. Rượu dưới 20 độ cũng có mức tăng tương ứng từ 35% lên 60%. Việc tăng thuế theo lộ trình giúp các doanh nghiệp có thời gian thích nghi, đồng thời dần dần tác động vào giá bán lẻ để người tiêu dùng cân nhắc hơn khi sử dụng.

Bảng lộ trình tăng thuế suất rượu, bia (%)

• Năm 2026: Rượu >= 20 độ & Bia: 65%; Rượu 20 độ: 35%.
• Năm 2028: Rượu >= 20 độ & Bia: 75%; Rượu 20 độ: 45%.
• Năm 2031: Rượu >= 20 độ & Bia: 90%; Rượu 20 độ: 60%.

Tác động sâu rộng đến thị trường và xã hội

Việc điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều lợi ích kép. Về mặt xã hội, giá thành sản phẩm tăng cao sẽ góp phần giảm thiểu các bệnh tật liên quan đến rượu bia và thuốc lá, giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.

Về mặt kinh tế, đây là nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý cần có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ tình trạng buôn lậu thuốc lá và rượu giả khi giá bán trong nước tăng cao. Việc thực thi nghiêm túc các quy định pháp luật sẽ đảm bảo tính công bằng và hiệu quả của chính sách thuế mới này.