Việc đăng ký thường trú tại chỗ ở thuê mượn vốn là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm của người dân, đặc biệt là tại các thành phố lớn. Mới đây, một đề xuất mới trong dự thảo Nghị định quy định chi tiết Luật Cư trú 2020 có thể sẽ khiến thủ tục này trở nên chặt chẽ hơn với yêu cầu về việc công chứng hợp đồng thuê nhà.

Siết chặt hồ sơ đăng ký thường trú khi thuê nhà

Theo nội dung tại Điều 5 dự thảo Nghị định mới (nhằm thay thế hoặc bổ sung cho các quy định hiện hành tại Nghị định 62/2021/NĐ-CP và Nghị định 154/2024/NĐ-CP), giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp của người thuê nhà đã được bổ sung thêm một điều kiện quan trọng.

Cụ thể, tại điểm l khoản 1 Điều 5 của dự thảo quy định:

"l) Giấy tờ, tài liệu chứng minh việc cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ chỗ ở hợp pháp là văn bản cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ của cơ quan, tổ chức, cá nhân phù hợp với quy định của pháp luật về đất đai và có công chứng, chứng thực theo quy định của Luật Cư trú;"

So với quy định hiện nay, người thuê nhà chỉ cần cung cấp hợp đồng thuê nhà phù hợp với quy định pháp luật về đất đai và nhà ở mà không bắt buộc phải qua thủ tục công chứng hay chứng thực. Nếu đề xuất này chính thức có hiệu lực, đây sẽ là một bước ngoặt lớn, đòi hỏi người dân và chủ nhà phải thực hiện thêm các thủ tục hành chính tại văn phòng công chứng hoặc UBND cấp xã.

Mở rộng các loại giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp khác

Bên cạnh việc siết chặt đối với nhà thuê, dự thảo cũng mở ra hướng đi mới cho nhiều đối tượng khác khi đăng ký thường trú. Các loại giấy tờ được đề xuất bổ sung bao gồm:

• Hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai: Giúp người mua nhà tại các dự án chưa bàn giao có thể sớm ổn định cư trú.
• Giấy tờ chứng minh Sổ đỏ đang thế chấp: Giải quyết vướng mắc cho những hộ gia đình đang vay vốn ngân hàng nhưng cần đăng ký cư trú.
• Giấy tờ mua bán viết tay kèm cam kết: Một giải pháp thực tế cho các trường hợp nhà đất chưa đủ điều kiện cấp sổ nhưng không có tranh chấp.

Đăng ký tạm trú: Thủ tục có phần "dễ thở" hơn?

Khác với đăng ký thường trú, dự thảo dường như đang muốn tách bạch và đơn giản hóa hơn cho việc đăng ký tạm trú. Theo đó, đối với hợp đồng thuê, mượn hoặc ở nhờ để đăng ký tạm trú, người dân không nhất thiết phải thực hiện công chứng hoặc chứng thực.

Ngoài ra, dự thảo cũng nhấn mạnh các trường hợp đặc biệt không cần xuất trình giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp khi đăng ký tạm trú như: Vợ về ở với chồng, con về ở với cha mẹ, hoặc người cao tuổi, người khuyết tật về ở với người thân ruột thịt. Điều này thể hiện tính nhân văn và tạo điều kiện tối đa cho việc đoàn tụ gia đình.

Việc yêu cầu công chứng hợp đồng thuê nhà khi đăng ký thường trú một mặt giúp cơ quan quản lý kiểm soát tốt hơn tính xác thực của cư trú, nhưng mặt khác cũng đặt ra thách thức về chi phí và thời gian cho người dân. Chúng ta cần chờ đợi những quyết định cuối cùng từ cơ quan có thẩm quyền để có kế hoạch chuẩn bị hồ sơ phù hợp nhất.