Trong thời gian gần đây, cộng đồng kế toán đang xôn xao trước thông tin Bộ Tài chính ban hành Quyết định 1421/QĐ-BTC, trong đó đề cập đến danh mục báo cáo định kỳ phải nộp bao gồm cả báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn. Nhiều người lo ngại rằng quy định này sẽ "hồi sinh" gánh nặng thủ tục hành chính vốn đã được cắt giảm đáng kể từ khi hóa đơn điện tử trở thành bắt buộc. Tuy nhiên, sự thật có đúng như vậy?

Cơn sốt "hồi sinh" báo cáo hóa đơn từ Quyết định 1421/QĐ-BTC

Quyết định 1421/QĐ-BTC của Bộ Tài chính thực chất là một văn bản mang tính chất hệ thống hóa các danh mục báo cáo định kỳ để phục vụ công tác quản lý nhà nước. Việc xuất hiện cụm từ "báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn" trong danh mục này không đồng nghĩa với việc tất cả các doanh nghiệp đều phải quay lại thời kỳ nộp báo cáo giấy hàng quý.

Để hiểu rõ vấn đề, chúng ta cần soi chiếu vào Nghị định 123/2020/NĐ-CP. Theo quy định hiện hành, lộ trình chuyển đổi sang hóa đơn điện tử đã hoàn tất đối với đại đa số doanh nghiệp từ ngày 01/7/2022.

Ai là người vẫn phải "ôm" báo cáo giấy?

Pháp luật vẫn chừa ra một khoảng hẹp cho các trường hợp đặc thù. Cụ thể, theo quy định tại Điều 29 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, việc nộp báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn chỉ áp dụng đối với:

• Doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, hộ, cá nhân kinh doanh mua hóa đơn của cơ quan thuế (hóa đơn giấy).
• Các đơn vị chưa đủ điều kiện hạ tầng công nghệ thông tin để sử dụng hóa đơn điện tử và được cơ quan thuế chấp nhận cho tiếp tục sử dụng hóa đơn giấy trong thời gian chuyển đổi.

Trích dẫn nguyên văn quy định tại khoản 1 Điều 29 Nghị định 123/2020/NĐ-CP:

"Hàng quý, doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, hộ, cá nhân kinh doanh mua hóa đơn của cơ quan thuế có trách nhiệm nộp báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn và bảng kê hóa đơn đã sử dụng trong kỳ cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp."

Như vậy, nếu doanh nghiệp của bạn đã chuyển hẳn sang sử dụng hóa đơn điện tử theo Thông tư 78/2021/TT-BTC, bạn hoàn toàn có thể "kê cao gối ngủ" đối với loại báo cáo này.

Hóa đơn điện tử và dấu chấm hết cho báo cáo định kỳ?

Tại sao hóa đơn điện tử lại không cần báo cáo? Câu trả lời nằm ở cơ chế truyền nhận dữ liệu. Khi sử dụng hóa đơn điện tử, dữ liệu đã được gửi trực tiếp đến cơ quan thuế ngay tại thời điểm lập hóa đơn (đối với hóa đơn có mã) hoặc gửi theo bảng tổng hợp dữ liệu (đối với hóa đơn không mã).

Căn cứ Điều 55 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, việc gửi dữ liệu hóa đơn điện tử đã thay thế hoàn toàn cho nghĩa vụ báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn trước đây. Cơ quan thuế đã nắm giữ toàn bộ lịch sử "đi và đến" của từng số hóa đơn trên hệ thống máy chủ.

Lời khuyên cho kế toán: Đừng quá lo lắng về các danh mục báo cáo mang tính chất quản lý chung của Bộ Tài chính. Hãy tập trung vào việc kiểm soát tính hợp lệ của hóa đơn điện tử đầu vào và đầu ra, đảm bảo dữ liệu được truyền gửi đúng hạn theo quy định tại Nghị định 123/2020/NĐ-CP để tránh các rủi ro về xử phạt vi phạm hành chính về thuế.

Tóm lại, không có chuyện "hồi sinh" báo cáo hóa đơn cho tất cả mọi người. Quyết định 1421 chỉ đơn thuần là sự nhắc lại nghĩa vụ đối với những đối tượng vẫn đang sử dụng hóa đơn giấy truyền thống. Nếu bạn đã số hóa, hãy yên tâm tiếp tục hành trình chuyển đổi số của mình.