Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ, việc xác định chính xác các khoản thu nhập chịu thuế không chỉ là nghĩa vụ mà còn là yếu tố sống còn giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và tránh các rủi ro thanh tra thuế. Theo quy định mới nhất tại Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, phạm vi thu nhập chịu thuế đã có những điều chỉnh quan trọng, đặc biệt là đối với các hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.

Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh - Cốt lõi của sắc thuế TNDN

Theo quy định tại Điều 3 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, thu nhập chịu thuế bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và các khoản thu nhập khác. Đây là khoản thu nhập phát sinh thường xuyên từ hoạt động kinh doanh chính của doanh nghiệp.

"1. Thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ và thu nhập khác quy định tại khoản 2 Điều này."

"Thu nhập khác" - Những khoản dễ bị thanh tra "sờ gáy"

Bên cạnh doanh thu chính, doanh nghiệp thường phát sinh các khoản thu nhập không thường xuyên. Tại khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, cơ quan lập pháp đã liệt kê chi tiết 14 nhóm thu nhập khác phải kê khai thuế, bao gồm:

• Chuyển nhượng vốn và chứng khoán: Thu nhập từ việc thoái vốn, chuyển nhượng quyền góp vốn hoặc giao dịch chứng khoán.
• Bất động sản và dự án đầu tư: Bao gồm cả thu nhập từ chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác khoáng sản.
• Sở hữu trí tuệ và công nghệ: Thu nhập từ bản quyền, chuyển giao công nghệ đang ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong các doanh nghiệp tech.
• Lãi tiền gửi và ngoại tệ: Các khoản chênh lệch tỷ giá và lãi vay vốn (trừ các tổ chức tín dụng).
• Các khoản nợ khó đòi đã xóa nay đòi được: Đây là khoản thu nhập mà nhiều kế toán thường quên hạch toán lại vào thu nhập chịu thuế.
• Quà tặng và tài trợ: Mọi khoản tài trợ bằng tiền hoặc hiện vật đều phải được quy đổi và tính thuế.

Đối tượng nộp thuế và phạm vi chịu thuế: Doanh nghiệp Việt Nam vs Doanh nghiệp nước ngoài

Một điểm mới đáng chú ý tại Điều 2 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 là việc siết chặt quản lý thuế đối với các doanh nghiệp nước ngoài kinh doanh dựa trên nền tảng số.

• Doanh nghiệp Việt Nam: Nộp thuế đối với thu nhập phát sinh cả trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam.
• Doanh nghiệp nước ngoài: Phải nộp thuế đối với thu nhập có nguồn gốc từ Việt Nam, bất kể có cơ sở thường trú hay không. Đặc biệt, các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới hiện nay đã được đưa vào diện quản lý trực tiếp.

Việc nắm vững các quy định về thu nhập chịu thuế không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn là cơ sở để thực hiện các quyền lợi về miễn, giảm thuế theo quy định. Doanh nghiệp nên chủ động rà soát hệ thống sổ sách kế toán để đảm bảo mọi khoản thu nhập đều được phân loại đúng bản chất pháp lý.