Trong nỗ lực hiện đại hóa quản trị tài chính công và tăng cường tính công khai, minh bạch, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 108/2025/TT-BTC. Văn bản này được kỳ vọng sẽ tạo ra một khung pháp lý thống nhất, giúp các đơn vị kế toán hành chính sự nghiệp (HCSN) chuẩn hóa quy trình lập báo cáo tài chính hợp nhất, đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới.

Những điểm mới đáng chú ý trong quy trình hợp nhất báo cáo

Theo quy định tại Thông tư 108/2025/TT-BTC, việc lập báo cáo tài chính hợp nhất từ năm 2026 sẽ có những thay đổi quan trọng về phạm vi và nguyên tắc thực hiện. Cụ thể:

• Loại trừ các quỹ bảo hiểm: Báo cáo tài chính hợp nhất của các bộ, ngành và địa phương sẽ không bao gồm số liệu của Quỹ Bảo hiểm xã hội, Quỹ Bảo hiểm y tế và Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp. Điều này giúp phản ánh chính xác hơn nguồn lực tài chính trực tiếp của đơn vị.
• Ưu tiên tính thống nhất: Dù pháp luật chuyên ngành có thể có những quy định riêng, nhưng việc lập báo cáo vẫn phải đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc, thời hạn và trách nhiệm quy định tại Thông tư này.
• Xác định đơn vị cấp trên: Việc xác định đơn vị nào phải lập báo cáo hợp nhất sẽ căn cứ vào cơ cấu tổ chức thực tế, không phụ thuộc hoàn toàn vào việc phân định đơn vị dự toán như trước đây.

Mục đích cốt lõi: Minh bạch và Hiệu quả

Tại Điều 4 Thông tư 108/2025/TT-BTC, Bộ Tài chính đã làm rõ mục tiêu của việc lập báo cáo tài chính hợp nhất:

"Phục vụ mục đích chung, lập theo cơ sở kế toán dồn tích; cung cấp thông tin về tình hình tài chính, kết quả hoạt động, luồng tiền của đơn vị kế toán cấp trên cho cơ quan tài chính và các cơ quan có thẩm quyền. Báo cáo là nguồn dữ liệu đầy đủ, tin cậy giúp đánh giá nguồn lực, khả năng hoạt động và mức độ hoàn thành nhiệm vụ."

Việc áp dụng cơ sở kế toán dồn tích trong báo cáo hợp nhất giúp các nhà quản lý có cái nhìn tổng thể về tài sản, nợ phải trả và hiệu quả sử dụng ngân sách. Đây là cơ sở quan trọng để các cơ quan có thẩm quyền đưa ra quyết định phân bổ nguồn lực một cách khoa học và kịp thời.

Đối tượng áp dụng và lộ trình thực hiện

Thông tư áp dụng rộng rãi cho các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị và các đơn vị liên quan. Đặc biệt, các tổ chức không thuộc diện bắt buộc vẫn được khuyến khích áp dụng các quy định này để nâng cao năng lực quản trị tài chính nội bộ.

Với hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026, các đơn vị kế toán HCSN cần sớm có kế hoạch đào tạo nhân sự, nâng cấp hệ thống phần mềm kế toán để sẵn sàng đáp ứng các tiêu chuẩn mới mà Thông tư 108/2025/TT-BTC đề ra. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ là chìa khóa để đảm bảo tính chính xác và kịp thời của thông tin tài chính quốc gia trong giai đoạn tới.