Thời điểm vàng để lập hóa đơn và xác định thuế GTGT trong xây dựng, lắp đặt: Doanh nghiệp cần biết gì?

Hoạt động xây dựng và lắp đặt công trình luôn là một trong những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế, đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều vướng mắc trong việc tuân thủ quy định pháp luật về thuế và hóa đơn chứng từ. Đặc biệt, việc xác định chính xác thời điểm lập hóa đơn điện tử cũng như thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng có ý nghĩa sống còn đối với công tác tài chính, kế toán của các nhà thầu thi công và các chủ đầu tư dự án. Nhằm giải đáp vướng mắc của người nộp thuế, cơ quan quản lý thuế đã ban hành Công văn 7391/CT-QLNT ngày 06/10/2026 hướng dẫn thống nhất thời điểm lập hóa đơn và xác định nghĩa vụ thuế GTGT đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt qua các giai đoạn chuyển tiếp chính sách pháp lý quan trọng.

1. Thời điểm lập hóa đơn đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt: Kế thừa và đồng bộ

Việc xác định chính xác thời điểm xuất hóa đơn là nghĩa vụ bắt buộc nhằm bảo đảm tính kịp thời trong kê khai doanh thu thuế. Pháp luật về hóa đơn điện tử đã có sự phân định rõ ràng giữa hai giai đoạn trước và sau ngày 01/7/2026, song nguyên tắc cốt lõi vẫn được giữ vững và kế thừa xuyên suốt:

1.1. Quy định trong giai đoạn trước ngày 01/7/2026

Trước ngày 01/7/2026, căn cứ theo điểm c khoản 4 Điều 9 Nghị định 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ quy định về hóa đơn, chứng từ, thời điểm lập hóa đơn được quy định cụ thể:

“Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm nghiệm thu, bàn giao công trình, hạng mục công trình, khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.”

Quy định tại Nghị định 123/2020/NĐ-CP nêu bật nguyên tắc hạch toán dồn tích: quyền và nghĩa vụ phát sinh ngay tại thời điểm bàn giao kết quả xây dựng đã hoàn thành, không phụ thuộc vào tiến độ thanh toán của chủ đầu tư hay việc tạm ứng tiền theo hợp đồng.

1.2. Quy định trong giai đoạn từ ngày 01/7/2026 trở đi

Từ ngày 01/7/2026, các tổ chức, doanh nghiệp chuyển tiếp thực hiện theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 của Chính phủ hướng dẫn Luật Quản lý thuế về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử. Theo điểm c khoản 4 Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP:

“Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm nghiệm thu, bàn giao công trình, hạng mục công trình, khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.”

Như vậy, các đơn vị nhà thầu thi công xây dựng hoàn toàn yên tâm về tính nhất quán: dù chuyển tiếp áp dụng Nghị định 254/2026/NĐ-CP, mốc nghiệm thu, bàn giao công trình hoặc phần khối lượng hoàn thành vẫn là căn cứ pháp lý duy nhất để xuất hóa đơn.

2. Thời điểm xác định nghĩa vụ thuế GTGT đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt

Bên cạnh quy định về hóa đơn, thời điểm xác định nghĩa vụ thuế GTGT cũng là tiêu chí trọng yếu để doanh nghiệp thực hiện kê khai thuế đúng kỳ tính thuế, tránh bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế.

2.1. Hướng dẫn áp dụng trước ngày 01/7/2025

Trong giai đoạn trước ngày 01/7/2025, theo quy định tại khoản 5 Điều 8 Thông tư 219/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính:

“5. Đối với xây dựng, lắp đặt, bao gồm cả đóng tàu, là thời điểm nghiệm thu, bàn giao công trình, hạng mục công trình, khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.”

Căn cứ pháp lý tại Thông tư 219/2013/TT-BTC đã làm nền tảng vững chắc trong nhiều năm cho công tác quản lý tài chính doanh nghiệp.

2.2. Quy định mới áp dụng từ ngày 01/7/2025 trở đi

Kể từ ngày 01/7/2025, theo quy định tại Điều 8 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, thời điểm xác định thuế GTGT đối với một số loại hình đặc thù như xây dựng, lắp đặt được Chính phủ hướng dẫn chi tiết tại khoản 6 Điều 16 Nghị định 181/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Văn bản đã nêu rõ:

“6. Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt bao gồm cả đóng tàu, thời điểm xác định thuế giá trị gia tăng là thời điểm nghiệm thu, bàn giao công trình, hạng mục công trình, khối lượng xây dựng, lắp đặt hoàn thành hay phần công việc thực hiện bàn giao, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.”

3. Phân tích pháp lý: Sự thống nhất hoàn hảo giữa Hóa đơn điện tử và Thuế GTGT

Từ việc xâu chuỗi toàn bộ hệ thống văn bản pháp luật qua các thời kỳ, Cục Thuế đã đi đến kết luận quan trọng tại văn bản Công văn 7391/CT-QLNT: Thời điểm lập hóa đơn đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt hiện hành được kế thừa và hoàn toàn thống nhất với thời điểm xác định thuế giá trị gia tăng.

Để áp dụng chuẩn xác trong hoạt động thực tiễn, doanh nghiệp xây dựng cần lưu ý 3 nguyên tắc vàng sau:

• Nguyên tắc bàn giao công việc thực tế: Không chờ đến khi quyết toán toàn bộ dự án mới xuất hóa đơn. Khi nhà thầu và chủ đầu tư ký biên bản nghiệm thu giai đoạn, hạng mục hoặc khối lượng hoàn thành đạt yêu cầu kỹ thuật, nhà thầu phải lập ngay hóa đơn điện tử tương ứng với giá trị nghiệm thu đó.
• Nguyên tắc tách biệt với dòng tiền: Việc chủ đầu tư chậm trễ thanh toán, giữ lại tiền bảo hành hoặc chưa giải ngân vốn không phải là lý do hợp pháp để trì hoãn việc lập hóa đơn và kê khai thuế GTGT đầu ra. Doanh nghiệp lập hóa đơn trễ hạn sẽ đối mặt với chế tài xử phạt theo quy định về vi phạm hóa đơn và quản lý thuế.
• Khoản tiền tạm ứng trước khi thi công: Các khoản tiền tạm ứng hợp đồng để chuẩn bị vật tư, thiết bị chưa gắn liền với khối lượng nghiệm thu bàn giao thì chưa phát sinh nghĩa vụ lập hóa đơn đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt.

Nắm vững sự tương thích pháp lý giữa quy định về hóa đơn tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP và thuế GTGT tại Nghị định 181/2025/NĐ-CP sẽ giúp các đơn vị thi công xây dựng chủ động quản trị rủi ro thanh tra thuế, tối ưu kế hoạch tài chính và hạn chế tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng.