Từ ngày 01/01/2025, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ chính thức vận hành dưới những quy định mới từ Luật sửa đổi 9 Luật năm 2024. Với những điều chỉnh mạnh mẽ về pháp lý, từ việc siết chặt hành vi thao túng đến nới lỏng thủ tục cho doanh nghiệp, đây được xem là bước đệm quan trọng để nâng hạng thị trường. Dưới đây là 6 thay đổi trọng yếu mà mọi nhà đầu tư và doanh nghiệp cần nắm vững.

1. Luật hóa hành vi thao túng thị trường chứng khoán: Không còn là "vùng xám"

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc đưa các định nghĩa về hành vi thao túng thị trường từ văn bản dưới luật lên thẳng cấp Luật. Theo khoản 1 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15, các hành vi như thông đồng tạo cung cầu giả tạo, đặt lệnh mua bán cùng loại chứng khoán trong ngày không dẫn đến chuyển nhượng thực sự, hay tung tin đồn sai sự thật... đã được quy định chi tiết.

"Sử dụng một hoặc nhiều tài khoản giao dịch của mình hoặc của người khác hoặc thông đồng liên tục mua, bán chứng khoán nhằm tạo ra cung, cầu giả tạo..."

Việc luật hóa này giúp tạo khung pháp lý vững chắc hơn cho các cơ quan quản lý trong việc xử lý vi phạm, bảo vệ tính minh bạch của thị trường.

2. Doanh nghiệp mua lại cổ phiếu của người lao động: Thủ tục được "cởi trói"

Trước đây, theo Luật Chứng khoán 2019, khi công ty đại chúng mua lại cổ phiếu từ người lao động (ESOP), họ phải thực hiện thủ tục giảm vốn điều lệ trong vòng 10 ngày. Tuy nhiên, từ năm 2025, quy định này đã được bãi bỏ.

Cụ thể, khoản 13 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15 nêu rõ doanh nghiệp không còn phải làm thủ tục giảm vốn điều lệ đối với số cổ phiếu này. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng hành chính đáng kể cho các công ty niêm yết.

3. Tiêu chuẩn mới cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp

Luật mới cũng bổ sung các hướng dẫn chi tiết về nhà đầu tư chuyên nghiệp, đặc biệt là đối với trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Theo khoản 3 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15, cá nhân chỉ được tham gia mua trái phiếu riêng lẻ nếu trái phiếu đó có xếp hạng tín nhiệm và có tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh thanh toán.

4. Siết chặt quy định hủy bỏ đợt chào bán chứng khoán

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ có quyền quyết định hủy bỏ đợt chào bán ra công chúng trong nhiều trường hợp vi phạm mới được bổ sung tại khoản 8 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15. Đặc biệt là khi phát hiện vi phạm về đình chỉ chào bán sau khi đợt chào bán đã kết thúc nhưng cổ phiếu chưa niêm yết.

5. Hồ sơ chào bán: Yêu cầu cao hơn về tính minh bạch

Để bảo vệ nhà đầu tư, khoản 7 Điều 1 Luật số 56/2024/QH15 yêu cầu các công ty IPO phải nộp thêm Báo cáo về vốn điều lệ đã góp được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán độc lập. Đối với trái phiếu, hồ sơ phải có thêm hợp đồng với đại diện người sở hữu trái phiếu.

6. Quy định mới về đình chỉ và hủy bỏ chào bán riêng lẻ

Luật mới bổ sung hai điều quan trọng là Điều 31a và Điều 31b vào Luật Chứng khoán 2019. Theo đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước có thẩm quyền đình chỉ hoặc hủy bỏ đợt chào bán riêng lẻ nếu hồ sơ có thông tin sai lệch hoặc việc phân phối chứng khoán không đúng quy định.

Những thay đổi này không chỉ nhằm hoàn thiện khung pháp lý mà còn hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi trong tương lai gần.