Việc xin giấy phép xây dựng vốn là nỗi lo của nhiều người dân bởi quy trình và thủ tục đôi khi còn phức tạp. Tuy nhiên, một sự thay đổi lớn trong hệ thống chính quyền địa phương sắp tới hứa hẹn sẽ đưa dịch vụ công này đến gần dân hơn bao giờ hết.

Bước ngoặt mới: UBND cấp xã chính thức 'cầm trịch' việc cấp phép xây dựng

Theo lộ trình sắp xếp chính quyền địa phương, thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng sẽ có sự điều chỉnh mạnh mẽ. Nếu như trước đây, người dân thường phải lên UBND cấp huyện hoặc Sở Xây dựng tùy theo quy mô công trình, thì từ giữa năm 2025, mọi chuyện sẽ khác.

Cụ thể, căn cứ vào khoản 1 Điều 4 Nghị định 140/2025/NĐ-CP, thẩm quyền này đã được phân định lại rõ ràng:

Điều 4. Nhiệm vụ, thẩm quyền về giấy phép xây dựng

1. Thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 103 Luật Xây dựng năm 2014 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020) do Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện.

Như vậy, kể từ ngày 01/07/2025, khi tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp đi vào vận hành ổn định, Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ là cơ quan trực tiếp thực hiện việc cấp giấy phép xây dựng cho người dân trên địa bàn.

Nhìn lại quy định cũ và giai đoạn chuyển tiếp

Trước khi quy định mới này có hiệu lực, thẩm quyền vẫn đang được thực hiện theo Điều 103 Luật Xây dựng 2014 (được sửa đổi bởi Luật Xây dựng sửa đổi 2020). Theo đó, UBND cấp tỉnh và UBND cấp huyện chia nhau quản lý tùy theo cấp công trình.

Để đảm bảo tính liên tục, điểm c khoản 3 Điều 32 Nghị định 140/2025/NĐ-CP cũng quy định về việc chuyển tiếp: Đối với các trường hợp đã phân cấp cho cấp huyện trước đó, UBND cấp tỉnh sẽ quyết định việc tự thực hiện hoặc tiếp tục phân cấp cho UBND cấp xã thực hiện phù hợp với tình hình thực tế.

Danh sách 10 trường hợp 'vàng' được miễn giấy phép xây dựng

Không phải mọi công trình đều phải xin phép. Dựa trên khoản 2 Điều 89 Luật Xây dựng 2014 (đã được cập nhật bởi các luật mới nhất năm 2024), các trường hợp sau đây được miễn giấy phép:

• Công trình bí mật nhà nước hoặc công trình xây dựng khẩn cấp.
• Công trình thuộc dự án sử dụng vốn đầu tư công được cấp có thẩm quyền quyết định.
• Công trình xây dựng tạm phục vụ thi công công trình chính.
• Công trình sửa chữa, cải tạo nội thất hoặc mặt ngoài không tiếp giáp đường đô thị (không làm thay đổi công năng, kết cấu chịu lực).
• Công trình quảng cáo, hạ tầng viễn thông thụ động theo quy định riêng.
• Công trình xây dựng theo tuyến ngoài đô thị phù hợp quy hoạch.
• Công trình đã được cơ quan chuyên môn thông báo kết quả thẩm định thiết kế đủ điều kiện.
• Công trình thuộc dự án đã có quy hoạch chi tiết 1/500 hoặc thiết kế đô thị được phê duyệt.
• Nhà ở riêng lẻ nông thôn dưới 07 tầng (tại khu vực chưa có quy hoạch đô thị/chi tiết) hoặc nhà ở miền núi, hải đảo.
• Công trình điện gió ngoài khơi đã được giao khu vực biển.

Việc nắm rõ thẩm quyền và các trường hợp miễn phép sẽ giúp chủ đầu tư và người dân chủ động hơn trong kế hoạch xây dựng, tránh những vi phạm hành chính không đáng có.