Ngày 09/04/2018, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 50/2018/NĐ-CP quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Thanh tra Chính phủ. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm kiện toàn bộ máy, nâng cao hiệu quả đấu tranh chống tiêu cực trong bối cảnh mới.

Vị thế và chức năng quản lý Nhà nước của Thanh tra Chính phủ

Theo quy định tại Điều 1 Nghị định 50/2018/NĐ-CP, Thanh tra Chính phủ là cơ quan ngang bộ của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng trong phạm vi cả nước; thực hiện hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng theo quy định của pháp luật.

Việc xác định rõ Thanh tra Chính phủ là cơ quan ngang bộ giúp khẳng định vị thế pháp lý cao nhất của cơ quan này trong hệ thống các cơ quan thanh tra nhà nước. Điều này đảm bảo tính độc lập tương đối và quyền năng mạnh mẽ khi thực hiện các cuộc thanh tra tại các Bộ, ngành và địa phương.

Nhiệm vụ trọng tâm trong công tác phòng, chống tham nhũng

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Nghị định này chính là việc cụ thể hóa các nhiệm vụ trong lĩnh vực phòng, chống tham nhũng. Thanh tra Chính phủ không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra mà còn đóng vai trò chủ trì kiến tạo các giải pháp phòng ngừa.

Cụ thể, các nhiệm vụ trọng yếu bao gồm:

• Thanh tra việc thực hiện pháp luật: Tiến hành thanh tra trách nhiệm thực hiện pháp luật về phòng, chống tham nhũng tại các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và UBND cấp tỉnh.
• Chủ động phát hiện và xử lý: Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để phát hiện hành vi tham nhũng; trực tiếp thanh tra các vụ việc có dấu hiệu tham nhũng và đôn đốc việc xử lý người có hành vi vi phạm.
• Xây dựng hệ thống dữ liệu chung: Chủ trì, phối hợp với các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xây dựng, quản lý và khai thác hệ thống dữ liệu chung về phòng, chống tham nhũng trên toàn quốc.
• Hợp tác quốc tế và dự báo tình hình: Tổng hợp, đánh giá và dự báo tình hình tham nhũng để kịp thời kiến nghị các chính sách, giải pháp phù hợp với thực tiễn.

"Thanh tra Chính phủ có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xây dựng hệ thống dữ liệu chung về phòng, chống tham nhũng; phối hợp với các cơ quan liên quan trong việc cung cấp, trao đổi thông tin, tài liệu, kinh nghiệm về công tác phòng, chống tham nhũng..."

Cơ cấu tổ chức và hiệu lực thi hành

Bên cạnh các nhiệm vụ chuyên môn, Nghị định cũng quy định chi tiết về cơ cấu tổ chức của Thanh tra Chính phủ bao gồm các vụ, cục chức năng và các đơn vị sự nghiệp trực thuộc như Viện Chiến lược và Khoa học Thanh tra, Trường Cán bộ Thanh tra, Báo Thanh tra, Tạp chí Thanh tra và Trung tâm Thông tin.

Văn bản này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 29/05/2018, thay thế cho Nghị định 83/2012/NĐ-CP trước đó. Việc cập nhật các quy định mới này là vô cùng cần thiết đối với cán bộ, công chức và người dân để hiểu rõ hơn về cơ chế giám sát quyền lực nhà nước tại Việt Nam.