Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về xử lý vi phạm hành chính liên tục được hoàn thiện, việc xác định chính xác "ai có quyền phạt" không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chức năng mà còn là quyền lợi sát sườn của mỗi người dân và doanh nghiệp. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 189/2025/NĐ-CP, mang đến những quy định chi tiết và minh bạch hơn về thẩm quyền xử phạt.

Nghị định 189/2025/NĐ-CP - "Kim chỉ nam" mới cho công tác xử lý vi phạm

Được ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020 và 2025), Nghị định 189/2025/NĐ-CP tập trung vào việc phân định rõ ràng trách nhiệm của từng chức danh. Theo Điều 1 Nghị định 189/2025/NĐ-CP:

Nghị định này quy định chi tiết các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính; thẩm quyền áp dụng các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả của từng chức danh theo quy định tại khoản 2 Điều 37a Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Việc quy định cụ thể này giúp tránh tình trạng chồng chéo thẩm quyền hoặc đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý nhà nước, đảm bảo mọi hành vi vi phạm đều được xử lý kịp thời và đúng pháp luật.

Những chức danh nào có thẩm quyền xử phạt?

Thẩm quyền xử phạt không chỉ dừng lại ở mức phạt tiền mà còn bao gồm quyền áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả. Nghị định nhấn mạnh rằng việc xác định chức danh có thẩm quyền phải dựa trên chức năng, nhiệm vụ và địa bàn quản lý của từng ngành. Ví dụ, một cán bộ thanh tra chuyên ngành sẽ có thẩm quyền khác biệt so với Chủ tịch UBND các cấp trong cùng một vụ việc.

Quy tắc xác định thẩm quyền trong các tình huống đặc thù

Một trong những điểm đáng chú ý nhất nằm tại Điều 4 Nghị định 189/2025/NĐ-CP, quy định về cách xử lý khi vụ việc cần chuyển hồ sơ cho người có thẩm quyền. Nếu các nghị định chuyên ngành không có quy định khác, thứ tự ưu tiên sẽ là:

• Người có thẩm quyền thuộc cơ quan trung ương đóng tại địa phương.
• Người có thẩm quyền cao nhất trong ngành hoặc lĩnh vực đó.
• Chủ tịch UBND cấp có thẩm quyền nơi xảy ra vi phạm.

Đặc biệt, đối với các vụ việc có tang vật "khủng" như bất động sản, tàu bay, tàu biển hoặc các phương tiện cồng kềnh, khó vận chuyển, thẩm quyền thi hành xử phạt sẽ thuộc về Chủ tịch UBND cấp có thẩm quyền nơi xảy ra vi phạm. Điều này giúp tối ưu hóa nguồn lực và đảm bảo tính thực thi của quyết định xử phạt.

Lời khuyên pháp lý: Người dân và doanh nghiệp cần nắm vững các quy định này để tự bảo vệ quyền lợi của mình, đảm bảo rằng các quyết định xử phạt được ban hành bởi đúng người, đúng thẩm quyền. Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào về tính pháp lý của quyết định, bạn hoàn toàn có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện hành chính theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi 2025.