Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, việc xác lập một khung pháp lý rõ ràng cho các loại hình tài sản mới trên môi trường điện tử trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Với việc thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, Việt Nam đã chính thức đặt nền móng pháp lý cho tài sản số, mở ra cơ hội phát triển bứt phá cho nền kinh tế số.

Tài sản số là gì theo quy định mới?

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của luật mới chính là việc đưa ra định nghĩa chính thống về tài sản số. Theo quy định tại Điều 46 của Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, tài sản số không phải là một khái niệm tách biệt hoàn toàn mà được gắn kết chặt chẽ với các quy định dân sự hiện hành.

“Tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử.”

Như vậy, tài sản số có thể tồn tại dưới nhiều hình thái đa dạng như nội dung số, dữ liệu số, phần mềm, tài sản ảo trong trò chơi trực tuyến hay các loại tài sản mã hóa đang thịnh hành hiện nay. Việc định danh này giúp các giao dịch liên quan đến tài sản số có căn cứ pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia.

Phân loại tài sản số: Tài sản ảo và Tài sản mã hóa

Để quản lý hiệu quả, Điều 47 của Luật này đã phân loại tài sản số dựa trên mục đích sử dụng và công nghệ tạo lập. Cụ thể, tài sản số được chia thành ba nhóm chính:

• Tài sản ảo trên môi trường điện tử: Đây là loại tài sản số được sử dụng cho mục đích trao đổi hoặc đầu tư. Tuy nhiên, luật cũng nêu rõ tài sản ảo không bao gồm chứng khoán, tiền pháp định dạng số hay các tài sản tài chính khác đã có quy định riêng.
• Tài sản mã hóa: Điểm khác biệt của loại tài sản này là việc sử dụng công nghệ mã hóa (như Blockchain) để xác thực trong quá trình tạo lập và chuyển giao. Tương tự tài sản ảo, tài sản mã hóa cũng loại trừ các đối tượng là chứng khoán hay tiền pháp định.
• Tài sản số khác: Các dạng tài sản số phát sinh trong tương lai phù hợp với định nghĩa chung.

Tác động đến thị trường và người dùng

Việc Luật Công nghiệp công nghệ số có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 sẽ chấm dứt thời kỳ "khoảng trống pháp lý" đối với các loại tài sản ảo và tài sản mã hóa tại Việt Nam. Đối với doanh nghiệp, đây là cơ hội để phát triển các mô hình kinh doanh mới dựa trên công nghệ số một cách minh bạch. Đối với cá nhân, các quy định này cung cấp cơ sở để giải quyết các tranh chấp dân sự liên quan đến tài sản số trong tương lai.

Tuy nhiên, người dân cũng cần lưu ý rằng việc công nhận tài sản số không đồng nghĩa với việc mọi loại tiền ảo đều trở thành phương tiện thanh toán hợp pháp. Các quy định về tài chính và tiền tệ vẫn được điều chỉnh bởi các văn bản chuyên ngành khác.