Bình xịt hơi cay là gì dưới góc nhìn pháp lý?

Trong bối cảnh tình hình an ninh trật tự có nhiều diễn biến phức tạp, nhiều người dân có tâm lý muốn trang bị các thiết bị tự vệ cá nhân, trong đó phổ biến nhất là bình xịt hơi cay. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý tại Việt Nam, loại vật dụng này không được coi là một món đồ gia dụng hay thiết bị phòng thân thông thường mà được xếp vào nhóm công cụ hỗ trợ.

Cụ thể, theo quy định tại điểm b khoản 11 Điều 3 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ 2017:

“11. Công cụ hỗ trợ là phương tiện, động vật nghiệp vụ được sử dụng để thi hành công vụ, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ nhằm hạn chế, ngăn chặn người có hành vi vi phạm pháp luật chống trả, trốn chạy; bảo vệ người thi hành công vụ, người thực hiện nhiệm vụ bảo vệ hoặc báo hiệu khẩn cấp, bao gồm: ... b) Phương tiện xịt hơi cay, hơi ngạt, chất độc, chất gây mê, chất gây ngứa;”

Như vậy, pháp luật đã định danh rõ ràng bình xịt hơi cay là một loại công cụ hỗ trợ đặc thù, chỉ được sử dụng cho các mục đích công vụ và bảo vệ an ninh.

Ai mới là đối tượng được phép trang bị bình xịt hơi cay?

Một sai lầm phổ biến của nhiều người là cho rằng bất kỳ ai cũng có thể mua và mang theo bình xịt hơi cay bên mình để phòng thân. Thực tế, khoản 1 Điều 55 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ 2017 quy định danh sách giới hạn các đối tượng được trang bị công cụ hỗ trợ, bao gồm:

• Quân đội nhân dân; Dân quân tự vệ; Cảnh sát biển; Công an nhân dân;
• Cơ yếu; Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao;
• Kiểm lâm, lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách, Kiểm ngư;
• Hải quan cửa khẩu, lực lượng Quản lý thị trường;
• An ninh hàng không, thanh tra giao thông vận tải;
• Lực lượng bảo vệ cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp; doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bảo vệ;
• Ban Bảo vệ dân phố; Câu lạc bộ, cơ sở đào tạo thể thao có giấy phép;
• Cơ sở cai nghiện ma túy và các đối tượng khác do Bộ trưởng Bộ Công an quyết định.

Lưu ý quan trọng: Ngay cả đối với các tổ chức, cá nhân thuộc danh sách trên, việc trang bị cũng phải tuân thủ thủ tục cấp phép nghiêm ngặt, không phải cá nhân trong tổ chức đó muốn tự mua là được.

Cá nhân sử dụng bình xịt hơi cay tự vệ: Rủi ro pháp lý cực lớn

Đối với một công dân bình thường, việc tự ý mua sắm, tàng trữ hoặc sử dụng bình xịt hơi cay – dù với mục đích tự vệ chính đáng – vẫn bị coi là hành vi vi phạm pháp luật. Điều này xuất phát từ nguyên tắc quản lý chặt chẽ các loại công cụ có khả năng gây sát thương hoặc khống chế con người để tránh việc lạm dụng gây mất trật tự xã hội.

1. Xử phạt hành chính

Tại thời điểm năm 2020, hành vi tàng trữ, sử dụng công cụ hỗ trợ mà không có giấy phép sẽ bị xử phạt theo quy định tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP. Cụ thể, mức phạt tiền có thể lên đến hàng triệu đồng, đồng thời tang vật (bình xịt hơi cay) sẽ bị tịch thu tiêu hủy.

2. Trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp sử dụng bình xịt hơi cay gây thương tích cho người khác, dù là để tự vệ nhưng nếu vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng, người sử dụng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh liên quan đến cố ý gây thương tích hoặc gây rối trật tự công cộng.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Thay vì tìm mua các loại công cụ hỗ trợ bị cấm như bình xịt hơi cay, dùi cui điện hay súng điện, người dân nên trang bị cho mình các kỹ năng thoát hiểm, võ thuật tự vệ hoặc sử dụng các thiết bị báo động (còi hú, đèn pin cường độ sáng cao) không nằm trong danh mục cấm. Việc hiểu rõ quy định tại Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ 2017 sẽ giúp bạn bảo vệ bản thân một cách an toàn và đúng luật.

Tóm lại, bình xịt hơi cay là công cụ hỗ trợ được quản lý đặc biệt. Mọi hành vi mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép của cá nhân đều là phạm pháp và sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.