Ngày 19/11/2020, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị quyết 172/NQ-CP về chính sách phát triển nghề công chứng. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm chấn chỉnh những bất cập đang tồn tại, đồng thời định hình lại thị trường dịch vụ công chứng tại Việt Nam theo hướng chuyên nghiệp và bền vững hơn.

Thực trạng "nóng" và những hệ lụy từ việc phát triển ồ ạt

Theo đánh giá của Chính phủ tại Nghị quyết 172/NQ-CP, mặc dù hoạt động xã hội hóa công chứng đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng thời gian gần đây đã xuất hiện những hiện tượng tiêu cực. Cụ thể, nhiều Văn phòng công chứng được thành lập không căn cứ vào nhu cầu thực tế của người dân.

Đáng lo ngại hơn là tình trạng các Văn phòng công chứng ồ ạt chuyển trụ sở từ các huyện vùng sâu, vùng xa vào trung tâm các quận, thị xã, thành phố. Điều này không chỉ dẫn đến sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các tổ chức hành nghề mà còn khiến người dân ở các địa bàn khó khăn mất đi cơ hội tiếp cận dịch vụ công chứng thuận tiện. Hệ quả là tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và gây mất trật tự an toàn xã hội.

Định hướng phát triển có kiểm soát theo Nghị quyết 172/NQ-CP

Để khắc phục tình trạng trên, Chính phủ đã đưa ra những định hướng mang tính then chốt trong việc phát triển tổ chức hành nghề công chứng:

Không tập trung quá nhiều Văn phòng công chứng trên một địa bàn

Một trong những nội dung quan trọng nhất của Nghị quyết 172/NQ-CP là yêu cầu phát triển tổ chức hành nghề công chứng phải gắn với địa bàn dân cư. Chính phủ nhấn mạnh: "Không tập trung nhiều tổ chức hành nghề công chứng trên cùng một địa bàn cấp huyện". Việc thành lập mới hoặc thay đổi địa điểm trụ sở phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chí xét duyệt, đảm bảo tính khả thi và ổn định lâu dài.

Nâng cao chất lượng đội ngũ Công chứng viên

Song song với việc kiểm soát số lượng, chất lượng đội ngũ cũng là yếu tố được ưu tiên hàng đầu. Theo quy định của Luật Công chứng 2014, Công chứng viên phải là người có phẩm chất đạo đức tốt và trình độ chuyên môn vững vàng. Nghị quyết mới yêu cầu tăng cường trách nhiệm của Công chứng viên trước pháp luật và người yêu cầu công chứng, đồng thời kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và kết nối dữ liệu

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Chính phủ yêu cầu Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan phải hoàn thiện cơ sở dữ liệu công chứng. Mục tiêu là kết nối liên thông dữ liệu về đất đai, nhà ở, doanh nghiệp và dân cư với dữ liệu công chứng. Việc này không chỉ giúp các tổ chức hành nghề kiểm tra thông tin chính xác mà còn là công cụ hữu hiệu để ngăn chặn các hành vi lừa đảo, giả mạo giấy tờ hoặc lợi dụng công chứng để hợp pháp hóa các giao dịch bất hợp pháp.

"Phát triển nghề công chứng ổn định, bền vững nhằm tạo thuận lợi cho cá nhân, tổ chức tiếp cận dịch vụ công chứng, bảo đảm an toàn pháp lý cho các bên tham gia hợp đồng, giao dịch, phòng ngừa tranh chấp..." - Trích Mục tiêu tại Nghị quyết 172/NQ-CP.

Với những chính sách mới này, người dân có thể kỳ vọng vào một môi trường pháp lý minh bạch và an toàn hơn. Việc siết chặt quy hoạch không phải là hạn chế quyền kinh doanh, mà là để đảm bảo mỗi Văn phòng công chứng được thành lập đều thực sự phục vụ nhu cầu của cộng đồng và hoạt động dựa trên nền tảng thượng tôn pháp luật.