Trong bối cảnh nhiều công trình xây dựng sau khi hoàn thành thường bị bỏ mặc, thiếu sự chăm sóc định kỳ dẫn đến xuống cấp nhanh chóng, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 114/2010/NĐ-CP ngày 06/12/2010 về bảo trì công trình xây dựng. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm nâng cao tuổi thọ và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các công trình trên cả nước.

Trách nhiệm lập quy trình bảo trì thuộc về ai?

Theo quy định mới tại Nghị định 114/2010/NĐ-CP, trách nhiệm lập quy trình bảo trì được phân định rõ ràng cho từng chủ thể tham gia vào dự án:

• Nhà thầu thiết kế: Có trách nhiệm lập và bàn giao cho chủ đầu tư quy trình bảo trì đối với công trình hoặc bộ phận công trình do mình thiết kế.
• Nhà thầu cung cấp thiết bị: Phải lập và bàn giao quy trình bảo trì đối với các thiết bị lắp đặt vào công trình trước khi tiến hành lắp đặt thực tế.

Việc quy định cụ thể trách nhiệm này giúp loại bỏ tình trạng đùn đẩy trách nhiệm khi công trình xảy ra sự cố hoặc cần duy tu, sửa chữa trong quá trình vận hành.

Điều kiện tiên quyết để nghiệm thu công trình

Một trong những điểm mới quan trọng nhất của Nghị định này là mối liên hệ mật thiết giữa công tác bảo trì và nghiệm thu. Cụ thể, chủ đầu tư có trách nhiệm tiếp nhận, tổ chức thẩm định và phê duyệt quy trình bảo trì trước khi thực hiện nghiệm thu công trình để đưa vào sử dụng.

Quy định này đồng nghĩa với việc nếu không có quy trình bảo trì được phê duyệt, công trình sẽ không đủ điều kiện pháp lý để hoàn tất thủ tục nghiệm thu và đưa vào khai thác.

Quy định đối với nhà ở riêng lẻ và công trình cấp IV

Mặc dù siết chặt quản lý, pháp luật vẫn có những linh hoạt nhất định đối với các công trình quy mô nhỏ. Đối với từng công trình dân dụng cấp IV, nhà ở riêng lẻ và công trình tạm, chủ đầu tư không bắt buộc phải lập quy trình bảo trì riêng biệt. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là được bỏ qua việc bảo trì. Chủ sở hữu hoặc người được ủy quyền vẫn phải có trách nhiệm thực hiện các hoạt động bảo trì cần thiết để đảm bảo an toàn theo quy định chung của pháp luật.

Hệ thống giám sát và chế độ báo cáo nghiêm ngặt

Để đảm bảo Nghị định đi vào cuộc sống, Chính phủ yêu cầu một chế độ báo cáo và kiểm tra định kỳ:

• Báo cáo hàng năm: Áp dụng đối với các công trình từ cấp II trở lên và các công trình có nguy cơ gây thảm họa nếu xảy ra sự cố.
• Kiểm tra xác suất: UBND cấp tỉnh phối hợp với các Bộ chuyên ngành thực hiện kiểm tra đột xuất đối với tất cả các loại hình công trình.
• Kiểm tra định kỳ: Tối thiểu 5 năm một lần đối với các công trình trọng điểm, quy mô lớn.

Khi phát hiện dấu hiệu xuống cấp, chủ sở hữu bắt buộc phải thực hiện kiểm định chất lượng và áp dụng ngay các biện pháp an toàn như hạn chế tải trọng hoặc ngừng sử dụng nếu cần thiết.

Nghị định 114/2010/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 20/01/2011, thay thế toàn bộ các quy định về bảo trì tại Chương VII Nghị định số 209/2004/NĐ-CP. Đây là cột mốc quan trọng trong việc chuẩn hóa công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng tại Việt Nam.