Sự ra đời của Thông tư 21/2019/TT-BGDĐT đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ tại Việt Nam. Quy định mới này không chỉ thay thế cho Thông tư 19/2015/TT-BGDĐT mà còn trực tiếp điều chỉnh quyền hạn của các cơ sở giáo dục đại học đối với việc in ấn phôi chứng chỉ.

Chấm dứt thời kỳ 'tự chủ tuyệt đối' trong in phôi chứng chỉ

Trong giai đoạn trước đây, theo quy định cũ, các cơ sở giáo dục đại học được hưởng quyền tự chủ rất lớn. Cụ thể, các trường có quyền tự thiết kế, phê duyệt mẫu và tổ chức in ấn phôi chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân (ngoại trừ chứng chỉ giáo dục quốc phòng - an ninh). Điều này giúp các trường linh hoạt hơn nhưng cũng đặt ra những thách thức về tính thống nhất và kiểm soát chất lượng trên phạm vi toàn quốc.

Tuy nhiên, kể từ ngày 15/01/2020, cục diện này sẽ thay đổi hoàn toàn. Theo quy định tại Điều 15 Thông tư 21/2019/TT-BGDĐT, các cơ sở giáo dục đại học chỉ được phép in phôi chứng chỉ theo mẫu do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định. Việc tự ý thiết kế mẫu riêng không còn được chấp nhận, thay vào đó là một quy trình báo cáo nghiêm ngặt bằng văn bản trước khi thực hiện.

Cơ chế giám sát đa tầng: Từ Bộ đến Công an tỉnh

Điểm đáng chú ý nhất trong quy định mới chính là sự tham gia giám sát của nhiều cơ quan chức năng. Không dừng lại ở việc báo cáo lên Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường còn phải gửi mẫu phôi chứng chỉ đến:

• Cơ quan quản lý trực tiếp của cơ sở giáo dục.
• Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi trường đặt trụ sở chính.

Việc yêu cầu gửi mẫu phôi đến cơ quan công an cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc phòng chống nạn làm giả văn bằng, chứng chỉ vốn đang diễn biến phức tạp. Sự phối hợp này tạo ra một hàng rào bảo vệ đa lớp, đảm bảo tính xác thực và giá trị pháp lý của mỗi chứng chỉ được cấp ra.

Văn bằng đại học: Vẫn giữ nguyên quyền tự chủ thiết kế

Mặc dù siết chặt quản lý đối với chứng chỉ, nhưng đối với văn bằng giáo dục đại học (như bằng cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ), Bộ Giáo dục và Đào tạo vẫn duy trì cơ chế tự chủ cho các trường. Các cơ sở giáo dục đại học vẫn được quyền tự thiết kế mẫu, in ấn phôi văn bằng theo đặc thù và thương hiệu riêng của mình, miễn là đảm bảo các nội dung bắt buộc theo quy định chung.

Sự phân tách này cho thấy cách tiếp cận linh hoạt của cơ quan quản lý: vừa đảm bảo tính thống nhất đối với các loại chứng chỉ ngắn hạn, vừa tôn trọng bản sắc và quyền tự chủ học thuật của các trường đại học đối với các học vị chính thức.

Trích dẫn Điều 15 Thông tư 21/2019/TT-BGDĐT:
"1. Cơ sở giáo dục đại học tự chủ thiết kế mẫu, in phôi văn bằng giáo dục đại học và chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân (trừ chứng chỉ giáo dục quốc phòng - an ninh) theo quy định tại Điều 7 và Điều 8 của Quy chế này...
2. Đối với phôi chứng chỉ, cơ sở giáo dục đại học in phôi chứng chỉ theo mẫu do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định..."

Như vậy, các trường đại học cần khẩn trương rà soát lại quy trình in ấn và mẫu phôi hiện tại để đảm bảo tuân thủ đúng lộ trình mà Thông tư 21/2019/TT-BGDĐT đã đề ra, tránh những sai sót pháp lý không đáng có sau ngày 15/01/2020.