Tháng 10 năm 2014 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công tác quản lý mặt hàng xăng dầu tại Việt Nam khi Chính phủ ban hành Nghị định 83/2014/NĐ-CP. Ngay sau đó, liên Bộ Công Thương - Tài chính đã cụ thể hóa bằng Thông tư liên tịch 39/2014/TTLT-BCT-BTC, đưa ra những quy định khắt khe nhằm đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng, đặc biệt là tại các vùng sâu, vùng xa.

Cơ chế giá cơ sở và sự ra đời của Nghị định 83/2014/NĐ-CP

Trước bối cảnh thị trường xăng dầu thế giới có nhiều biến động, việc hình thành một cơ chế giá minh bạch là ưu tiên hàng đầu. Theo quy định tại Điều 38 Nghị định 83/2014/NĐ-CP, giá xăng dầu trong nước được điều hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Giá cơ sở được xác định dựa trên các yếu tố chi phí nhập khẩu, thuế, phí và mức trích lập Quỹ Bình ổn giá.

Quy định về mức trần 2% tại các địa bàn xa kho đầu mối (Vùng 2)

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Thông tư liên tịch 39/2014/TTLT-BCT-BTC là việc cho phép các thương nhân đầu mối tại các địa bàn xa cảng, xa kho đầu mối (thường gọi là Vùng 2) được chủ động quyết định giá bán thực tế. Tuy nhiên, quyền tự chủ này không phải là vô hạn.

Cụ thể, đối với các địa bàn có chi phí kinh doanh bình quân định mức cao hơn mức quy định (1.050 đồng/lít với xăng; 950 đồng/lít với dầu điêzen...), thương nhân được phép tăng giá bán để bù đắp chi phí vận chuyển và kinh doanh phát sinh. Thế nhưng, giá bán thực tế tại các địa bàn này tuyệt đối không được vượt quá 2% giá cơ sở công bố tại cùng thời điểm. Đây là "ngưỡng an toàn" để ngăn chặn tình trạng trục lợi giá tại các khu vực khó khăn.

Quỹ Bình ổn giá: Công cụ điều tiết thị trường quan trọng

Bên cạnh cơ chế giá, Quỹ Bình ổn giá (BOG) tiếp tục đóng vai trò là "lá chắn" giúp giảm sốc cho nền kinh tế khi giá thế giới tăng đột biến. Theo quy định mới, mức trích lập Quỹ BOG được ấn định cụ thể là 300 đồng/lít (hoặc kg) đối với các loại xăng dầu tiêu thụ thực tế. Thông tư nghiêm cấm việc sử dụng Quỹ này cho các mục đích khác ngoài việc bình ổn thị trường.

"Thương nhân đầu mối có trách nhiệm trích lập Quỹ Bình ổn giá và chỉ sử dụng Quỹ cho mục đích ổn định thị trường, bình ổn giá xăng dầu trong nước theo quy định của pháp luật."

Trách nhiệm của doanh nghiệp và hiệu lực thi hành

Các thương nhân đầu mối phải tự chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh và tính chính xác của việc xác định giá bán tại các địa bàn đặc thù. Việc niêm yết giá công khai và tuân thủ mức trần 2% sẽ được các cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra thường xuyên.

Quy định này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/11/2014, hứa hẹn sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh xăng dầu lành mạnh, công bằng hơn cho cả doanh nghiệp và người dân trên mọi miền tổ quốc.