Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển mình mạnh mẽ, việc đảm bảo tính thượng tôn pháp luật trong từng lĩnh vực chuyên biệt trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 217/2025/NĐ-CP, đánh dấu một bước ngoặt trong công tác quản lý nhà nước thông qua hoạt động kiểm tra chuyên ngành.

Mục đích của kiểm tra chuyên ngành: Không chỉ là xử phạt

Nhiều người thường lầm tưởng kiểm tra chuyên ngành chỉ đơn thuần là tìm lỗi để xử phạt. Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 3 Nghị định 217/2025/NĐ-CP, hoạt động này mang ý nghĩa sâu rộng hơn thế.

"Kiểm tra chuyên ngành là việc xem xét, đánh giá, xử lý của cơ quan, người có thẩm quyền đối với việc chấp hành pháp luật chuyên ngành của cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực."

Mục tiêu cốt lõi là nhằm chấn chỉnh và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Thông qua việc kiểm tra, các cơ quan chức năng có thể phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm. Đặc biệt, nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm, hồ sơ sẽ được chuyển ngay cho cơ quan điều tra để xem xét khởi tố vụ án hình sự, đảm bảo tính răn đe tối đa.

Ai có thẩm quyền "cầm cân nảy mực" trong kiểm tra chuyên ngành?

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Điều 6 Nghị định 217/2025/NĐ-CP chính là việc phân cấp thẩm quyền một cách rõ ràng và minh bạch. Điều này giúp tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót đối tượng kiểm tra.

Thẩm quyền tại cấp Trung ương

Bộ trưởng và Thủ trưởng cơ quan ngang bộ giữ vai trò cao nhất trong việc kiểm tra chuyên ngành thuộc phạm vi quản lý của mình. Bên cạnh đó, người đứng đầu các đơn vị thuộc bộ, thậm chí là Chi cục trưởng, cũng được trao quyền kiểm tra đối với các tổ chức, cá nhân trong phạm vi được phân cấp hoặc ủy quyền.

Thẩm quyền tại cấp địa phương

Tại địa phương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp chịu trách nhiệm chính. Hỗ trợ cho Chủ tịch UBND là người đứng đầu các cơ quan chuyên môn (Sở, Phòng) và các Chi cục trực thuộc. Sự phân cấp này đảm bảo rằng mọi hoạt động kinh tế - xã hội tại địa phương đều nằm dưới sự giám sát chặt chẽ của pháp luật.

Lời khuyên cho doanh nghiệp và cá nhân

Với việc Nghị định 217/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 05/8/2025, các tổ chức và cá nhân cần chủ động rà soát lại quy trình hoạt động của mình. Việc hiểu rõ mục đích và thẩm quyền của cơ quan kiểm tra không chỉ giúp đối tượng được kiểm tra bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà còn góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch.