Ngày 03/10/2012, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 28/2012/TT-NHNN quy định về bảo lãnh ngân hàng. Đây là một bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý, đặc biệt là trong bối cảnh các giao dịch tài chính quốc tế ngày càng phức tạp. Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất của văn bản này chính là các quy định nghiêm ngặt về bảo lãnh đối với tổ chức là người không cư trú.

Điều kiện khắt khe đối với các tổ chức tín dụng thực hiện bảo lãnh

Theo quy định tại khoản 2 Điều 11 Thông tư 28/2012/TT-NHNN, không phải bất kỳ ngân hàng nào cũng được phép thực hiện bảo lãnh cho tổ chức không cư trú. Để triển khai nghiệp vụ này, các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải đáp ứng đồng thời 05 điều kiện cốt lõi:

• Giấy phép ngoại hối: Phải được Ngân hàng Nhà nước cho phép kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối trên thị trường quốc tế và trong nước, bao gồm cả hoạt động bảo lãnh bằng ngoại tệ.
• Lịch sử tuân thủ: Trong vòng 06 tháng liền kề trước khi thực hiện bảo lãnh, đơn vị không được bị xử phạt vi phạm hành chính về quản lý ngoại hối hoặc vi phạm các giới hạn an toàn quy định tại Luật các tổ chức tín dụng 2010.
• Hệ thống quản trị: Phải có quy định nội bộ, quy trình quản trị rủi ro và phương án kiểm soát rủi ro cụ thể đối với đối tượng là người không cư trú.
• Chế độ báo cáo: Đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về báo cáo khoản bảo lãnh cho Ngân hàng Nhà nước.

Các trường hợp được phép bảo lãnh cho tổ chức không cư trú

Pháp luật quy định rõ ràng các trường hợp được phép thực hiện bảo lãnh nhằm hạn chế rủi ro thất thoát vốn ra nước ngoài. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 11 Thông tư 28/2012/TT-NHNN, các trường hợp bao gồm:

"a) Tổ chức tín dụng bảo lãnh cho bên được bảo lãnh là doanh nghiệp thành lập và hoạt động tại nước ngoài có vốn góp của doanh nghiệp Việt Nam dưới hình thức đầu tư trực tiếp ra nước ngoài...
b) Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài bảo lãnh cho tổ chức khi: Bên nhận bảo lãnh là người cư trú, hoặc; Bên được bảo lãnh thực hiện ký quỹ đủ 100% giá trị bảo lãnh."

Phạm vi bảo lãnh và ngôn ngữ giao dịch

Về phạm vi, tổ chức tín dụng có thể cam kết bảo lãnh một phần hoặc toàn bộ các nghĩa vụ tài chính của bên được bảo lãnh, bao gồm nợ gốc, lãi vay, chi phí mua sắm vật tư, thiết bị cho dự án, và cả các khoản thuế, phí đối với Nhà nước. Điều này giúp các doanh nghiệp có vốn đầu tư Việt Nam tại nước ngoài dễ dàng tiếp cận nguồn lực tài chính hơn.

Một điểm đáng lưu ý khác tại Điều 31 và các quy định chung của Thông tư là việc ưu tiên sử dụng tiếng Việt trong các giao dịch. Mặc dù các bên có thể thỏa thuận sử dụng thêm tiếng nước ngoài, nhưng trong trường hợp có tranh chấp hoặc khác biệt về cách hiểu, văn bản tiếng Việt luôn là căn cứ pháp lý cuối cùng.

Lời khuyên cho các doanh nghiệp và tổ chức tín dụng

Việc ban hành Thông tư 28/2012/TT-NHNN (thay thế cho Quyết định 26/2006/QĐ-NHNN) đánh dấu sự chuyển mình trong quản lý hoạt động bảo lãnh ngân hàng. Các tổ chức tín dụng cần rà soát lại quy trình nội bộ để đảm bảo không vi phạm các điều kiện về quản lý ngoại hối, tránh bị đình chỉ hoạt động bảo lãnh cho người không cư trú. Đối với các doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài, việc nắm vững các điều kiện ký quỹ và phạm vi bảo lãnh sẽ giúp tối ưu hóa kế hoạch tài chính cho dự án.