Tình trạng các công viên công cộng bị "xẻ thịt" để xây dựng nhà hàng, quán cà phê hay các khu dịch vụ thương mại từ lâu đã là vấn đề nhức nhối tại các đô thị lớn. Nhằm lập lại trật tự và trả lại không gian xanh đúng nghĩa cho người dân, Chính phủ đã ban hành Nghị định 258/2025/NĐ-CP với những quy định mang tính đột phá về tỷ lệ sử dụng đất.

Không gian xanh công cộng sẽ được bảo vệ nghiêm ngặt hơn theo quy định mới (ảnh minh họa)

Quy định mới về tỷ lệ sử dụng đất công viên

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Nghị định này chính là việc định lượng rõ ràng các nhóm đất trong công viên. Cụ thể, tại khoản 3 Điều 5 Nghị định số 258/2025/NĐ-CP quy định về cơ cấu sử dụng đất như sau:

“a) Xác định cơ cấu sử dụng đất phù hợp với từng loại hình, tính chất và quy mô của công viên; bảo đảm diện tích đất cây xanh, mặt nước không nhỏ hơn 65% tổng diện tích đất của công viên; diện tích đất công viên có mục đích kinh doanh không lớn hơn 15% tổng diện tích đất của công viên và dưới 5 ha;
b) Phân định rõ khu chức năng, phần đất công viên không có mục đích kinh doanh và phần đất công viên có mục đích kinh doanh...”

Như vậy, pháp luật hiện hành đã thiết lập một "hàng rào" kỹ thuật rất cụ thể để ngăn chặn việc lạm dụng quỹ đất công viên cho mục đích thương mại. Theo điểm a khoản 3 Điều 5, dù công viên có quy mô lớn đến đâu, phần diện tích dành cho kinh doanh cũng không được phép vượt ngưỡng 5 ha.

Phân bổ diện tích đất trong công viên theo tiêu chuẩn mới

Dựa trên quy định mới, cơ cấu đất công viên sẽ được chia thành 3 nhóm chính với các tỷ lệ khắt khe:

Chấm dứt thời kỳ "thương mại hóa" công viên tràn lan

Trước đây, theo quy định tại Nghị định 64/2010/NĐ-CP, các tiêu chuẩn về tỷ lệ đất kinh doanh chưa thực sự rõ nét, dẫn đến việc nhiều nơi tận dụng kẽ hở để cho thuê mặt bằng làm nhà hàng, ki-ốt, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến không gian thư giãn của người dân.

Các khu dịch vụ trong công viên chỉ được phép phục vụ nhu cầu thiết yếu của người dân (ảnh minh họa)

Với quy định mới tại điểm b khoản 3 Điều 5, các địa phương buộc phải phân định rõ ràng ranh giới giữa khu vực kinh doanh và khu vực công cộng. Đặc biệt, các công trình xây dựng trong phần đất kinh doanh chỉ giới hạn ở các loại hình phục vụ trực tiếp nhu cầu của người dân như khu thể thao, văn hóa, chợ hoa hoặc khu trưng bày cây cảnh. Tuyệt đối cấm việc xây dựng nhà ở hoặc các công trình có tính chất tư nhân hóa trong khuôn viên công viên.

Việc khai thác, cho thuê hoặc chuyển nhượng quyền sử dụng phần đất kinh doanh này cũng phải tuân thủ quy trình đấu thầu, quản lý tài sản công nghiêm ngặt theo quy định tại Chương IV Nghị định 258/2025/NĐ-CP. Đây được xem là bước đi quyết liệt để bảo vệ quyền lợi hưởng thụ không gian xanh của cộng đồng trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng nhanh chóng.